Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

School en zwemsport

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Nederland is rijk aan water. Daarom leren vrijwel alle Nederlanders op jonge leeftijd zwemmen zodat zij zichzelf (en anderen) kunnen redden als zij te water raken. Kunnen zwemmen is niet alleen praktisch, maar ook gezond en vooral leuk om te doen! Van jong tot oud, voor iedereen is er wel een manier om met de zwemsport bezig te zijn. Vooral voor jeugd vanaf 8 jaar zijn onder de noemer ‘SwimExperience: School & Zwemsport’ zijn diverse producten beschikbaar die zowel binnen een zwemvereniging als op school heel goed bruikbaar zijn. Deze producten worden achtereenvolgend ingezet, van kennismaking tot verenigingsaanbod. Tevens is er de mogelijkheid om een event aan de keten toe te voegen.

Lokaal kan gestart worden met een samenwerking tussen (speciaal) basisonderwijs & zwemvereniging en bestaat uit 4 tot 5 onderdelen.

Dit gebeurt aan de hand van het lespakket Zwemmen in de klas, ‘alle waterratten opgelet’. Dit lespakket bestaat uit theorie over ‘Nederland Waterland’, het belang van leren zwemmen en de verschillende zwemsportonderdelen. De lessenserie in de klas wordt gecombineerd met gymlessen in de gymzaal. In deze lessen komen elementen van de zwemsporten naar voren. Bijvoorbeeld: bewegen op muziek (synchroonzwemmen), estafette (wedstrijdzwemmen). Dit pakket is inzetbaar in groep 5 & 6. De zwemvereniging kan in dit traject al een grote rol spelen door een (deel van) de theorie en de gymlessen te verzorgen. Voor het speciaal onderwijs een apart lespakket opgesteld. Dit gebeurt in samenwerking met Special Heroes, de organisatie die als intermediair tussen speciaal onderwijs en verenigingen optreedt met het doel meer kinderen met een handicap te leren zwemmen en kennis te maken met de sport.

Na de kennismaking, kunnen de kinderen deelnemen aan zogenaamde ‘natte gymlessen’ tijdens schooltijd en/of op verenigingsuren. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een serie kennismakingslessen uit het programma Swimstar. Vier leuke en speelse lessen zijn hiervoor uitgewerkt. In iedere les staat een andere sporttak centraal; waterpolo, wedstrijdzwemmen, synchroonzwemmen, schoonspringen. Kinderen die deelnemen krijgen een certificaat en per les een sticker (ster). Ook is er extra postermateriaal beschikbaar (voor op school en in het zwembad) en zijn er informatiefolders voor de ouders. Na afloop van de lessenserie krijgen de kinderen de mogelijkheid door te stromen naar de het vervolgaanbod in de zwemvereniging. Voor kinderen met een handicap kan binnen de beschikbare lessen gedifferentieerd worden.

Dit kan direct een keuze voor een specifieke sport zijn. Bij voorkeur kiest het kind voor het aanbod Sterrenplan. Dit sluit aan op het aanbod van SwimSTAR. In verschillende modules leert het kind de basis van de zwemsporten en wordt op een leuke en speelse manier toegewerkt naar het behalen van certificaten/diploma’s. Afhankelijk van de lokale situatie duurt dit aanbod 1 tot 2 jaar.

Probleembeschrijving

Zwemmen blijkt de meest populaire sport van Nederland. Drie miljoen Nederlanders bezoeken minimaal één keer per maand een zwembad (CBS, 2016). Behalve dat de sport populair is, wordt het ook gezien als een gezonde sport voor kinderen, omdat het veel minder van je spieren vergt dan sporten op het droge (NOC*NSF, 2012). In steeds meer gemeenten wordt echter het schoolzwemmen afgeschaft, waardoor kinderen minder in aanraking met de zwemsport komen (Mulier Instituut, 2013). Daarnaast bewegen kinderen te weinig en hebben er steeds meer overgewicht. Dit vergroot de kans op allerlei ziekten bij het ouder worden. Op korte termijn kan het ervoor zorgen dat kinderen een lage zelfwaardering hebben en hierdoor stress ervaren (CBS, 2015). Kinderen moeten daarom gestimuleerd worden om op jonge leeftijd al te gaan bewegen.

In het beleidsplan van de KNZB (KNZB, 2014) zijn kinderen van 6 t/m 12 jaar daarom als speerpunt genomen. Er is voor deze groep gekozen omdat dit de leeftijd is waarop een kind een sportkeuze maakt. Door de KNZB zijn producten ontwikkeld om deze doelgroep kennis te laten maken met de zwemsport na het elementair zwemmen en ze het plezier in de zwemsport te laten ervaren. Zodat deze groep structureel blijft sporten, want kinderen die vroeg al veel met sport in aanraking komen, blijven langer sporten gedurende hun leven (SCP, 2014). De zwemsport is hier de juiste sport voor omdat iedereen al eens in aanraking is geweest met zwemmen, het onder water gewichtloos is en zo ook voor mensen met beperkingen te beoefenen en er in de zwemsport bijna geen blessures voorkomen.

In de leeftijd 4 tot 8 jaar zouden kinderen vooral moeten kunnen spelen in de sport (Buisman & Middelkamp, 2001). In deze periode volgen bijna alle kinderen hun zwemlessen en halen het zwemdiploma. Hier draait het vooral om ‘leren’ en wat minder om het plezier. Uit onderzoek (Van Straaten, 2009) blijkt dat plezier de belangrijkste factor is waarom kinderen voor de zwemsport kiezen. Daarnaast blijkt er een belangrijke rol voor ouders weggelegd; zij zijn niet alleen van invloed op het plezier en de motivatie van kinderen, maar ook direct op de sportkeuze van het kind.

In de sport wordt succesvol gebruik gemaakt van de zogeheten ketenaanpak: mensen eerst laten kennismaken (boeien) en gedurende de periode daarna structureel aan het sporten brengen (binden).

Doelgroepen

Jeugd in de basisschoolleeftijd (6 tot 12 jaar).

De interventie is geschikt voor leerlingen in zowel het reguliere als het speciaal onderwijs. Er is gekozen voor deze leeftijdsgroep omdat kinderen in deze leeftijd bezig zijn met de keuze voor een sport.

Intermediaire doelgroep

Intermediaire doelgroep:

Bestuur/commissie vereniging (zwemvereniging)– zorgt voor een warm welkom binnen de vereniging

Leerkrachten/ docenten lichamelijk opvoeding (onderwijs) – aanjager binnen de school om sportkennismaking in het lesprogramma op te nemen. Zij geven uitvoering aan het lesprogramma en besluiten of het wel/niet in het lesprogramma past.

Trainers/instructeurs zwemvereniging (zwemvereniging)– geven gastlessen op school en verzorgen lessen in de vereniging. Zij zorgen dat kinderen een plezierige ervaring overhouden aan het zwemmen.

Ouders – ouders hebben invloed op de sportkeuze van hun kind.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

De interventie heeft als doel kinderen op de basisschool te laten kennismaken met de zwemsport zodat zij weten dat de sport zwemmen ook een keuze is en daarnaast meer gaan bewegen en duurzaam blijven sporten.

Subdoel

Subdoelstellingen einddoelgroep:

  1. Kinderen leren meer en worden enthousiast over de zwemsport.
  2. Kinderen maken kennis met diverse onderdelen van de zwemsport.
  3. Kinderen maken op een leuke manier kennis met de zwemvereniging.
  4. 10% van de kinderen wordt na het kennismakingsprogramma lid van een zwemvereniging en blijft zo langdurig sporten.

Subdoelstellingen intermediaire doelgroep (leerkracht/LO docent en trainer/instructeur)

  1. De leerkracht/LO docent en trainer/instructeur maken de kinderen enthousiast voor de zwemsport.
  2. De leerkracht/LO docent en trainer/instructeur vergroot de kennis van de kinderen over de diverse onderdelen van de zwemsport.

Subdoelstellingen intermediaire doelgroep (trainer/instructeur en Bestuur/commissie)

  1. De trainer/instructeur en Bestuur/commissie laten de kinderen op een leuke manier kennis maken met de sportvereniging.
  2. De trainer/instructeur en Bestuur/commissie zorgen dat 10% van de kinderen na het kennismakingsprogramma lid wordt van de zwemvereniging en zo langdurig blijft sporten.

Subdoelstelling intermediaire doelgroep (ouders):

  1. Ouders krijgen meer kennis over de diverse onderdelen van de zwemsport en de mogelijkheden voor hun kind bij de zwemvereniging in de buurt.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Bij de interventie worden de volgende stappen doorlopen:

Voorbereiding (10 uur)

Onderdeel 1: Zwemmen in de klas: 4 weken, 1 les per week, ongeveer 90 minuten. Deze lessen zijn zo verdeeld dat er eerst een les in de klas is, die door wordt gezet tijdens de gymles.

Speciaal onderwijs kent een korter traject met 3 theorielessen en 1 gymles. De lessen voor het speciaal onderwijs duren korter en hier is er maar 1 gymles i.p.v. 3.

Onderdeel 2: met de klas bij de club: Swimstar: 4 weken, 1 les per week, 50 minuten

Extra onderdeel 2a: met de klas bij een evenement: Event Schoolzwemkampioenschappen of minipolo: 1 dagdeel, éénmalig (eventueel aangevuld met een paar extra trainingen in overleg met de club)

Onderdeel 3: lid bij de zwemvereniging: Sterrenplan: 1 tot 2 lessen per week, 12 tot 24 maanden, 45 tot 60 minuten

Locaties en Uitvoering

Locatie:

De interventie wordt op school uitgevoerd in het klaslokaal en in de gymles (kan binnen & buiten). De Swimstar lessen en een eventueel kampioenschap of toernooi vinden plaats in het zwembad bij een zwemvereniging.

Type organisatie:

De school en de vereniging/zwemorganisatie zijn betrokken bij de uitvoering. De school is verantwoordelijk voor de opname van het aanbod in het lesprogramma. De vereniging ondersteunt daar waar mogelijk, en gewenst, de lessen in de klas. De lessen in het water worden gefaciliteerd door de vereniging. De school zorgt dat de kinderen aanwezig zijn en enthousiasmeert hen. Bij het speciaal onderwijs vormt Special Heroes een belangrijke rol. Dit is een organisatie die als intermediair tussen speciaal onderwijs en verenigingen optreedt om kinderen met een handicap kennis te laten maken met de sport. De projectleider van Special Heroes wordt ingezet om de verbinding te leggen tussen vereniging en speciaal onderwijs.

Ondersteuning

Vanuit de KNZB is ondersteuning beschikbaar voor School & Zwemsport. Voor alle onderdelen is een projectleider uit de KNZB beschikbaar voor vragen.

Voor ‘Zwemmen in de klas’ is een handleiding voor docenten beschikbaar. De docenten kunnen de handleiding zelfstandig gebruiken

  1. Basisonderwijs à downloaden Lespakket basisonderwijs
  2. Speciaal onderwijs à downloaden Lespakket Speciaal onderwijs

Swimstar: Handleiding voor verenigingen, deze is aan te vragen per mail via de contactpersoon Swimstar.

Sterrenplan: Bijscholingen voor instructeurs en handleidingen. De bijscholingen worden door de afdeling opleidingen georganiseerd, dit zijn geen verplichte bijscholingen en moeten door de vereniging zelf gefinancierd worden.

Events: handleiding voor verenigingen, promotiematerialen, deze zijn gratis aan te vragen per mail via de contactpersoon van het event.

Materialen

www.knzb.nl, ook toegankelijk voor externe partijen.

  • Lespakket Zwemmen in de klas ‘docentenhandleiding + werkbladen’
  • Swimstar – 4 lessen, promotiemateriaal, handleiding
  • Sterrenplan – handleiding voor trainers, certificaten, posters, bijscholing
  • Schoolzwemkampioenschap – materialen, draaiboek
  • Invitatietoernooien – materialen, draaiboek

De handleidingen zijn digitaal beschikbaar door te mailen naar levenlangzwemmen@knzb.nl. Materialen zijn via de webshop van de KNZB te bestellen.

Organisatie

Organisatie: Koninklijke Nederlandse Zwembond
Telefoon nummer organisatie: 030-7513208

Organisatie: Koninklijke Nederlandse Zwembond
Telefoon nummer organisatie: 030-7513208

Contactpersoon

Naam: Leven Lang Zwemmen
Telefoon nummer: 030-7513231
Email: levenlangzwemmen@knzb.nl

Naam: C├ęcile Veldman
Telefoon nummer: 030-7513217
Email: cecile.veldman@knzb.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.