Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Rugby als leerschool: streng maar rechtvaardig

Praktijkvoorbeelden

De Harde Leerschool

Rugby is a hooligans sport played by gentlemen, klinkt het in een quote van Winston Churchil. Maar is rugby geschikt om jongemannen die moeite hebben met regels en regelmaat, voor te bereiden op de arbeidsmarkt? Stichting De Harde Leerschool denkt van wel.

Jongemannen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, dat is niet de makkelijkste doelgroep. Daar kunnen jongerenwerker / coach Renée Groenendijk en rugbytrainer Job Völker veel over vertellen. In 2015 begeleidden zij de eerste lichting jongeren van De Harde Leerschool, een particulier initiatief uit de rugbywereld. Het Nederlandse initiatief is geïnspireerd door School of Hard Knocks, een al jaren succesvol rugbyprogramma voor kansarme jongeren in Groot-Brittannië.

Doelgroep wil wel, maar hoe?

Völker heeft zelf jarenlang rugby gespeeld en is nu trainer / coach bij Nederlandse rugbyteams. Op dit moment is hij hoofdcoach van ARC in Amstelveen. Groenendijk heeft veel ervaring met de doelgroep, onder meer als trainer / coach voor Citysteward Rotterdam. Ze geeft onder meer praktijkgerichte trainingen aan jongeren zonder startkwalificaties.

Hoe moeilijk is de doelgroep eigenlijk? Groenendijk: “Er zijn er veel die juist heel graag willen werken, maar niet weten hoe ze dat moeten aanpakken. Het gaat om jongens die in detentie hebben gezeten, die buiten de samenleving staan. Sommigen hebben zelfs geen uitkering en zijn heel moeilijk bereikbaar voor hulpverleners. Toch willen deze jongens vaak maar één ding: huisje, boompje, beestje. Ze willen erbij horen. Helaas ontbreekt het hen aan de vaardigheden die je nodig hebt om werk te krijgen en te houden.” Völker vult aan: “Ze missen structuur in hun leven, en een doel. Rugby kan hen daarbij helpen.”

Hard en duidelijk

Zo hard als het spel kan zijn, zo streng zijn de regels in rugby. Respect voor de scheidsrechter en de tegenstander zijn in beton gegoten. Dat maakt rugby tot een goede leerschool voor jongeren die moeite hebben met regels. Völker: “Dat de jongeren hun leven niet op de rit krijgen, ligt ook wel aan henzelf. Ze doen er soms weinig moeite voor. Een vijf of een zes vinden ze genoeg, en je ziet vaak dat ouders dat gedrag in stand houden. Als iets niet goed gaat in hun leven, ligt de schuld altijd ergens anders. Rugby geeft hen de duw in de rug die ze nodig hebben. Het programma is duidelijk: drie keer niet geweest, dan lig je eruit. Ben je ziek of heb je geen zin, dan kom je toch.”

Drie keer lijkt nog toegeeflijk in rugbyland, maar voor deze jongeren is dat al heel streng. Dat zijn ze niet gewend vertelt Groenendijk. “Het zijn jongens die van school naar school zijn gegaan, en die uiteindelijk zijn afgehaakt. In dit programma zien we dat ouders weinig steun bieden. Die hebben vaak zelf schulden en problemen. Ze kunnen hun kind dan niet de juiste weg wijzen.” Völker vindt dat geen excuus. “Er zijn genoeg jongeren die uit zo’n omgeving komen, en die het wel redden. Je moet er wel voor werken, en dat leren ze bij ons.”

Met deze achtergrond in gedachten is het aantal jongens dat De Harde Leerschool volhoudt, nog best groot. Van de 30 jongeren die in 2015 begonnen, hebben 21 het programma afgerond. “Sommige zijn zelf gestopt, maar er zitten ook jongens bij de eerder zijn gestopt omdat ze werk hebben gevonden.”

Agressie beheersen

Het programma is niet mals. Maar het lijkt erop dat de spelregels en de cultuur bij rugby het gedrag van jongeren in banen kunnen leiden. “Rugby is een harde en fysieke sport, maar je moet je agressie juist onder controle kunnen houden” vertelt Groenendijk. “Dat zie je aan de eerste regels die ze leren: mond houden. De scheidsrechter heeft altijd gelijk. Geen ‘ja, maar’. En er is er maar één die praat: de coach. Verder is het team heel belangrijk en dat vinden de jongens mooi want ze willen graag ergens bij horen en samenwerken.”

Völker: “We zijn altijd met twee trainers, ik doe dit samen met Dirk Danen. En er helpen twee jongens mee van een rugbyclub uit Rotterdam, die ook meespelen. Zo is er een goede balans. Als er wat gebeurt dan kunnen we dat in de hand houden. Want vooral in de eerste weken probeerden de jongens de straatcultuur op het veld in te zetten. Het mooie is dat je na een tijdje ziet dat ze elkaar gaan corrigeren. Hebben ze een regel geleerd en zijn ze een keer terecht gewezen, dan spreken ze elkaar daar de volgende keer erop aan.”

Trial and error

Was dat allemaal van tevoren bedacht? “Nee, het is voor ons ook trial and error, we zijn zonder bagage in dit avontuur gestapt en passen het programma aan als dat nodig is”, vertelt Völker.

Het programma bestaat overigens uit meer dan alleen sport. ’s Morgens is er een rugbytraining, ’s middags is er een training over solliciteren, voeding, zelfreflectie, jezelf presenteren, enzovoort. Groenendijk: “Zo hebben we een les gehad over omgaan met je eigen boosheid. Wat is die interne trigger waardoor deze jongens vaak in de problemen komen? Zelfkennis, levensvaardigheden die andere kinderen van huis uit meekrijgen, zijn voor deze groep nieuw.”

Leermomentjes

Obstacle Course challenges AirmenHoogtepunten in het programma waren een etmaal trainen met mariniers (zwaar!) en het bezoek aan Universiteit Nyenrode. Völker: “Dat bezoek was heel bijzonder, om studenten en onze jongens samen te zien rugbyen. Dat ging heel goed. De ervaren tegenstanders van Nyenrode reageerden zoals het hoort bij rugby en dat leert onze jongens dat het werkt als je jezelf kunt beheersen. Het sociale deel na afloop was vertrouwd voor iedereen: barbecue en bier!”

In het programma waren er momenten waarop het even leek mis te gaan, maar dat hoort erbij in een groepsproces vindt Groenendijk. “Na een week of drie zijn mensen aan elkaar gewend en komen de eerste roddels. Dat heeft bij ons in week drie tot een escalatie geleid. Ook daar moeten de jongens mee om kunnen gaan. Voor die tijd vonden sommigen de trainingen over gedrag en zelfreflectie onzin, daarna zagen ze het belang wel in.”

Leerpunten

logo oranjegroepDe Harde Leerschool heeft zelf veel geleerd van de eerste editie. Een praktisch punt is de timing in het programma. Projectpartner is bouwbedrijf Oranje Groep, dat de jongeren een werkplek garandeert als ze het programma succesvol doorlopen. De jongeren moeten dan wel een VCA Veiligheidscertificaat behaald hebben, maar dat onderdeel van het programma startte te laat. “Daardoor konden de jongens niet meteen aan de slag na afloop van het programma. Dat is heel jammer. De volgende editie gaan we daar eerder mee beginnen.”

De achtergrond van de jongeren kan eveneens een obstakel zijn, vertelt Groenendijk. “In sommige culturen is fysiek contact heel ongewoon en ongewenst. Dat blijkt lastig in de rugbysport, want je kunt er niet omheen.” Een ander punt is het gevoel van eigenwaarde. Deze doelgroep hecht vaak meer waarde aan een duur paar schoenen op de korte termijn dan op het behalen van een langetermijn doelstelling als een diploma”, zegt Völker. “Daarom is het belangrijk dat er op de korte termijn doelen haalbaar zijn, zodat de jongeren trots zijn en zich kunnen laten zien.”

Winst voor jongere én samenleving

Trots was er in ieder geval bij de afsluiting van het eerste traject van De Harde Leerschool, vertelt Groenendijk. “Dress for Succes is een keer langs geweest om de jongens netjes aan te kleden en de deelnemers kwamen dan ook in pak naar de uitreiking van het certificaat.” Ook mooi: de afsluitende wedstrijd tegen een samengesteld team van ervaren rugbyers. Maar het mooiste is toch het resultaat, vertelt Völker. “We weten dat 75 procent van de groep nu aan het werk is, of af en toe werk heeft.” Groenendijk: “Jongerenwerk heeft de regie en houdt dit nu in de gaten.”

Völker is heel optimistisch over de winst van het programma voor de samenleving. “Als je ziet wat het oplevert, voor de jongens, maar ook aan belastingen en consumptie. Voor een groep die eerst vooral geld kostte. Dat is enorme winst. En dat terwijl de oprichters van De Harde Leerschool het project zelf financieren. Je moet wel investeren in deze jongeren, want het levert uiteindelijk heel veel op voor de samenleving. Er wordt daarom al gewerkt aan een tweede traject in 2016.”

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.