Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Ouderenzorg in Beweging

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Ouderenzorg in Beweging is een concept om ouderen in verzorgings- of verpleegtehuizen (weer) in beweging te krijgen en te houden. Door het laagdrempelige karakter en het aanbod op maat is deze interventie goed te gebruiken door verzorgings- of verpleegtehuizen in het hele land.

De Inspectie van Gezondheidszorg (IGZ) gaat vanaf 2015 alle zorginstellingen controleren op zeven bouwstenen. Deze interventie biedt een oplossing van de implementatie en borging van deze bouwstenen.

De doelgroep zijn ouderen van 65+ die wonen in een verzorgings- of verpleegtehuis, die niet (meer) actief bewegen en hierbij begeleiding nodig hebben.

Het hoofddoel van de interventie is het structureel bewegen bij ouderen stimuleren én in beweging houden! Daarnaast is het voor een verzorgings- of verpleegtehuis noodzakelijk het beleid van de organisatie te laten aansluiten op de IGZ bouwstenen.

Het is van belang om:

  • Beleid aan te passen

    • Een actief beweegplan onderdeel maken van zoveel mogelijk bewoners.

  • Cultuur aan te passen

    • Door deskundigheidsbevordering (over het belang van bewegen, wat wel en niet te doen, hoe met beperkingen om te gaan) van een aantal zorg medewerkers

    • Door informatieverstrekking en kennisdeling over beweegstimulering aan alle medewerkers

    • Door naast de beweegactiviteit ook in de rest van dagelijkse handelingen bewegen centraal te stellen bij de bewoners.

  • Activiteiten te organiseren

    • De activiteiten worden aangepast naar de mogelijkheden van de deelnemers en bestaat uit (minimaal) 45 weken per jaar één of meerdere beweegmomenten van een uur.

  • Bewegen structureel te borgen

    • De deelnemer wordt lid van een activiteit waardoor ook na de subsidieperiode de activiteit geborgd blijft.

De interventie staat beschreven in een handboek. Deze dient als handvat om de interventie op lokaal niveau uit te voeren. Er kan gebruik worden gemaakt van bestaande faciliteiten.

Kortom, deze interventie stimuleert structureel (weer) bewegen bij ouderen tijdens hun dagelijkse activiteiten. Na twee jaar is de organisatie hier van doordrongen (beleid en cultuur) en is de doelgroep verbonden in een vereniging die ook na de opstartperiode kan worden voortgezet. De ondersteuning bestaat enerzijds uit het opstarten van een beweegactiviteit en het werven binden en boeien van deelnemers en anderzijds aan het trainen van medewerkers, vrijwilligers en directe betrokken bij de ouderen zodat zij ook dagelijks meer beweegmomenten in kunnen voeren. Tot slot voldoet het beweegbeleid van de organisatie aan de IGZ Bouwstenen.

Probleembeschrijving

Nederland telt in totaal bijna 1.700 verzorgings- en verpleeghuizen. In Nederland wonen 2,6 miljoen mensen van 65 jaar en ouder. Ruim 100.000 hiervan wonen in een verzorgingshuis en ruim 50.000 in een verpleegtehuis (Nationaal Ouderen Fonds, 2014).

90% van de bewoners in een verpleegtehuis is inactief. In het verzorgingstehuis ligt dit percentage op 75%. De definitie van inactief is dat je geen enkele dag in het jaar 30 minuten matig intensief lichamelijke actief bent (Inspectie voor de Gezondheidszorg, 2012).

Een actieve levensstijl wordt over het algemeen gezien als één van de belangrijkste factoren voor het behoud van zelfredzaamheid op hogere leeftijd en het onafhankelijk uitvoeren van dagelijkse taken, zoals traplopen en boodschappen doen (TNO, 2007).

Menig wetenschappelijke studie toont aan dat het volgen van beweegprogramma’s een positief effect heeft op spierkracht, flexibiliteit, uithoudingsvermogen, balans, risico op vallen en botbreuken en het algemeen welbevinden van ouderen (American College of Sports Medicine, 1998).

Naar verwachting zullen in 2030 ongeveer 4 miljoen Nederlanders (22% van de bevolking) ouder zijn dan 65 jaar, waarvan de helft ouder dan 75 jaar. Het is dus van groot belang om voor deze doelgroep preventief een manier te vinden om hen actief te houden. Doen we dit niet, dan neemt de kans op lichamelijke beperkingen, ziektes en de noodzaak om gebruik te maken van zorg exponentieel toe (FNV Bondgenoten, 2006).

Doelgroepen

De doelgroep van de interventie zijn ouderen van 65 jaar en ouder die wonen in een verzorgings- of verpleegtehuis, die niet (meer) actief bewegen en hierbij begeleiding nodig hebben.

Intermediaire doelgroep

  • Bewegingsagoog: Deze persoon is verantwoordelijk voor het organiseren en uitvoeren van de beweegactiviteiten voor de doelgroep.
  • Zorgmedewerkers: De zorgmedewerkers binnen de verzorgings- en verpleegtehuizen staan dichtbij de bewoners en in direct contact met hun familieleden. Ze zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van de bewoners in het dagelijks leven. Een belangrijke rol voor de zorgmedewerkers ligt op het vlak van het stimuleren en faciliteren van bewoners tot meer bewegen. Dit kan uiteenlopen van het zelf laten halen van een kopje koffie of samen de post ophalen, tot het stimuleren tot een lidmaatschap van een de beweegactiviteit.
  • Activiteitenbegeleiders: De activiteitenbegeleiders zijn verantwoordelijk voor het reguliere activiteitenaanbod binnen een verzorgings- of verpleegtehuis (meestal zingen, knutselen en overige dagbesteding). Het beweegaanbod wordt meestal opgenomen in het activiteitenaanbod van een verzorgings- of verpleegtehuis, maar uitgevoerd voor daartoe opgeleide Bewegingsagoog. De activiteitenbegeleiders zijn vaak verantwoordelijk voor de promotie van de activiteiten en staan dagelijks in contact met de bewoners van het verzorgings- of verpleegtehuis. 
  • Fysiotherapeuten, psychomotorisch therapeuten, huisartsen, diëtisten. Dit team is voor het specialistische deel verantwoordelijk voor de gezondheid van de doelgroep en staat op dit vlak in direct contact met hen. Vanuit verschillende invalshoeken wordt gekeken naar de individuele aanpak om de doelgroep te stimuleren tot meer bewegen.
  • Familieleden: Zodra de deelnemers dit niet meer zelf kunnen is er contact met de familie over de deelname aan beweegactiviteiten. 

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Ouderen van 65 jaar en ouder die wonen in een verzorgings- of verpleegtehuis in Nederland, die niet (meer) actief bewegen, komen structureel in beweging.

Subdoel

  • De doelgroep en omgeving zijn bewust van het belang van een gezonde en actieve leefstijl.
  • De doelgroep neemt wekelijks structureel deel aan een laagdrempelig beweegaanbod op maat waarvan zij na enkele gratis proeflessen lid worden en periodiek voor betalen.
  • De doelgroep wordt betrokken bij het ontwikkelen en uitvoeren van het beweegaanbod, door vraag gericht les te geven, waardoor de participatie wordt bevorderd.
  • Organisatie
  • Het management, de Beweegbeleid-adviseur, de Bewegingsagoog realiseren gezamenlijk beweegbeleid, beweegcultuur en beweegactiviteiten.

Beleid
Beweegstimulering wordt een vast onderdeel van het individueel zorgplan van de deelnemer uit het verzorgings- of verpleegtehuis. Dit wordt met de doelgroep (of familielid) besproken en opgenomen in het zorgleefplan van de deelnemer.

Cultuur
Medewerkers en vrijwilligers uit het verzorgings- of verpleegtehuis krijgen deskundigheidsbevordering (training, meekijk dag en informatiebijeenkomst) en dragen de beweegcultuur uit naar de doelgroep. Hun betrokkenheid is essentieel in het slagen van de interventie.

Activiteiten
Een vaste Bewegingsagoog wordt op de activiteiten ingezet zodat een sterkere sociale binding met de doelgroep en een grotere sociale controle ontstaat.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

De voorbereiding (1-3 maanden)

Management is verantwoordelijk voor:

  • Het aangaan van de samenwerking tussen de Bewegingsagoog en het verzorgings- of verpleegtehuis*.
  • Het aannemen van een Beweegbeleid-adviseur*
  • Het aannemen van een Bewegingsagoog*
  • Het zorgen voor deskundigheidsbevordering van ongeveer 2 op de 10 medewerkers per afdeling van het verzorgings- of verpleegtehuis door een training en meekijkdag van de interventie-eigenaar Sportief Plan. Deze medewerkers krijgen de opdracht om de overige medewerkers op hun afdeling vervolgens op te leiden in kennis over bewegen.
  • Het zorgen informatieverstrekking en kennisdeling over beweegstimulering aan alle medewerkers, door hen jaarlijks op de hoogte houden over het beweegbeleid en de activiteiten via een informatiebijeenkomst (in eerste instantie door de interventie-eigenaar Sportief Plan).

Beweegbeleid-adviseur is verantwoordelijk voor:

  • Het In kaart brengen van het huidige beweegaanbod.
  • Het opstellen van een plan van aanpak met de Bewegingsagoog en het management van het verzorgings- of verpleegtehuis.
  • Het opstellen van het beleid dat aansluit op de IZG Bouwstenen samen met het management van het verzorgings- of verpleegtehuis.

Bewegingsagoog is verantwoordelijk voor:

  • De uitvoering van de activiteiten, de werving, administratie van lidmaatschappen en overige randzaken die samenhangen met de activiteiten.

* Sportief Plan kan als werkgever van diverse Bewegingsagogen en Beweegbeleid-adviseurs zorgdragen voor geschikte uitvoerders. Mochten er geschikte Bewegingsagogen en Beweegbeleid-adviseurs intern bij het verzorgings- of verpleegtehuis aanwezig zijn dan kunnen ook zij deze rol vervullen. Dit in onderling overleg met de lokale partijen.

De uitvoering (een jaar)
Management is verantwoordelijk voor:

  • Het zich eigen maken van de IGZ Bouwstenen door de Beweegbeleid-adviseur zodat na de opstartperiode zij zelf de acties en het beleid kunnen voortzetten.

De Beweegbeleid-adviseur is verantwoordelijk voor:

  • Het uitvoeren van een plan van aanpak met de Bewegingsagoog en het management van het verzorgings- of verpleegtehuis.
  • Het uitvoeren van het beleid dat aansluit op de IGZ Bouwstenen samen met het management van het verzorgings- of verpleegtehuis.
  • Het opleiden van het management in de IGZ Bouwstenen en het uit te voeren plan van aanpak en beleid, zodat na de opstartperiode het management dit zelf kan overnemen.

Bewegingsagoog is verantwoordelijk voor:

  • De werving en aanmelding van de deelnemers in samenwerking met de zorgmedewerkers en vrijwilligers.
  • Het uitvoeren van de activiteiten; gedurende 45 weken 1 uur per les. Het advies van de interventie-eigenaar is om per 100 bewoners van verzorgings- of verpleegtehuis 2 of 3 activiteiten per week te organiseren.
  • De Bewegingsagoog noteert per deelnemer het niveau waarmee wordt gestart door enkele vragen te beantwoorden, zoals sportvoorkeur, blessures, medische achtergrond etc.
  • De borging van de activiteit door de deelnemers na enkele gratis proeflessen lid te maken van de activiteit.

De nazorg (3-4 weken)
Bewegingsagoog is verantwoordelijk voor:

  • Het evalueren van de activiteiten met de doelgroep.
  • Het evalueren van de behaalde resultaten bij de doelgroep met de zorgmedewerkers en Bewegingsagoog op basis van de vragen waarop bij de start is geantwoord.

De Beweegbeleid-adviseur is verantwoordelijk voor:

  • Het afronden van de werkzaamheden en het overdragen aan het management

Management is verantwoordelijk voor:

  • Het evalueren van de samenwerking tussen de Bewegingsagoog, de Beweegbeleid-adviseur en het management zelf.
  • Het evalueren van het gezamenlijk behaalde resultaat op het gebied van de IGZ Bouwstenen op basis van de ervaringen van de betrokken partijen.

Locaties en Uitvoering

De interventie kan worden uitgevoerd door verzorgings- of verpleegtehuizen die:

  • Het belang inzien van het structureel in beweging krijgen en houden van de doelgroep door middel van beweegactiviteiten.
  • Het beleid van de organisatie nog moeten laten aansluiten op de IGZ bouwstenen. 
  • Een cultuuromslag willen maken binnen alle lagen van de organisatie, om bewegen onderdeel van het dagelijkse leven van de bewoners te laten zijn buiten de geplande beweegactiviteiten waaraan wordt deelgenomen.

Ondersteuning

Om als verzorgings- of verpleegtehuis te voldoen aan de IGZ bouwstenen is binnen het kader van beweegstimulering een verandering in beweegcultuur, een aanpassing van beweegbeleid en een aanbod van beweegactiviteiten noodzakelijk. Bewegen zal niet alleen bij het management maar ook bij alle uitvoerende medewerkers centraal moeten staan. Om dit te bereiken is het van belang om door alle lagen van de organisatie heen:

  • Het beweegbeleid en de beweegcultuur aan te passen zodat dit voldoet aan de bouwstenen.
  • Bewegen onderdeel maken van zorgleefplan van de bewoners van een verzorgings- of verpleegtehuis.
  • Deskundigheidsbevordering van de medewerkers (training, meekijkdag en jaarlijkse informatiebijeenkomst) 
  • Het handboek en het contact met de interventie-eigenaar de leidraad laten zijn van de uitvoerende werkzaamheden.

Materialen

Voor de uitvoering, werving en evaluatie van interventie is een handboek beschikbaar inclusief een evaluatieformulier. In het startpakket zitten daarnaast posters en flyers die gebruikt kunnen worden als PR materiaal.

Optioneel:
Beweegdoos: met daarin een aantal verschillende ballen, 15 kegels, een set ringen, pittenzakjes, lange stokken, ballonnen en een groot doek met vakken, cijfers en/of kleuren.

In de begroting staan de diverse kosten benoemd.

Organisatie

Organisatie: Sportief Advies
Telefoon nummer organisatie: 015-2411151

Contactpersoon

Naam: Erik Duin
Email: e.duin@sportiefadvies.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.