Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Lespakket Fietsbehendigheid

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Het lespakket Fietsbehendigheid motiveert kinderen om beter te leren fietsen en maakt deze geschikter voor een “fietsend leven” tijdens en na de basisschool. Leerlingen worden namelijk tot steeds latere leeftijd met de auto naar school gebracht, gaan lopend naar school of zijn niet met de fiets opgegroeid. Het leren van uitsluitend verkeersregels is daardoor onvoldoende geworden. De interventie is zeer laagdrempelig en kan uitstekend op de gewone fiets, op het schoolplein, of in de woonwijk en ook zonder deskundige begeleiding worden uitgevoerd.

Deze interventie wordt namelijk ondersteund door een hoogwaardige online leeromgeving (Blended Learning) waar iedereen de benodigde informatie over de oefeningen en organisatie kan vinden.

Er zijn materiaalpakketten voor het al dan niet permanent plaatsen / aanbrengen van de oefeningen op (school)plein(en) en in woonwijken. QR-Codes in handleidingen en bij de oefeningen zelf bieden een link naar foto’s en video’s van dezelfde oefeningen online.

Probleembeschrijving

In Nederland is de fiets een belangrijk vervoermiddel. De fiets is bijvoorbeeld goed voor de helft van de ritten naar school en universiteit, een kwart van de ritten naar het werk en ruim een kwart van de ritten naar de winkel. In Nederland fietst bijna iedereen: jong en oud, mannen en vrouwen, arm en rijk, autobezitters en autolozen. 13,5 miljoen Nederlanders (84%) hebben een fiets, of meerdere. Fietsers vormen een aanzienlijk deel van de verkeersslachtoffers in Nederland. In 2102 was 31% van de dodelijke verkeersslachtoffers een fietser. Bij minder ernstige verkeersongevallen ligt het percentage fietsers rond 50%. Middelbare scholieren zijn het vaakst slachtoffer van een verkeersongeval. In de periode 2006-2010 meldden gemiddeld per jaar 14.000 kinderen tot en met 12 jaar zich na een fietsongeval bij de spoedeisende hulp. Van hen werden zo’n 2000 ook in het ziekenhuis opgenomen. (VeiligheidNL)

Bij het verkeersonderwijs wordt er tot op heden vanuit gegaan dat kinderen op de bovenbouw van de basisschool kunnen fietsen. Dat blijkt steeds minder het geval te zijn. De fietsbehendigheid blijkt sterk achteruit gegaan doordat ongeveer 30% van de kinderen met de auto naar school wordt gebracht. Ook ligt het percentage autochtone kinderen op de basisschool dat veelal niet met de fiets is opgegroeid nu op ca. 25% (CBS). Het huidige verkeersonderwijs schiet met enkel verkeersexamens gericht op verkeersregels daarmee tekort. De acceptatie van de fiets als logisch vervoermiddel loopt hierdoor ook achteruit.

De interventie is allereerst bedoeld om vooral kinderen uit de bovenbouw van de basisschool, op een voor hen aantrekkelijke manier, de voor het fietsen benodigde bewegingsvaardigheden op een voor hen noodzakelijk niveau te brengen. De meeste oefeningen zijn echter ook prima geschikt om met een loopfiets of kleine kinderfiets te worden uitgevoerd.

Doelgroepen

Hoofddoelgroep: de leerlingen uit de bovenbouw van de basisschool. De meeste oefeningen zijn echter ook prima geschikt en erg leuk om door kinderen uit de onderbouw met een loopfiets of kleine kinderfiets of zelfs op skates te worden uitgevoerd.

Subdoelgroepen: Het lespakket kan uitstekend worden ingezet in allerlei situaties waar men de fietsbehendigheid wil verbeteren, zoals bij sportdagen, sportieve (wijk) evenementen, COA (vluchtelingenopvang), enzovoort.

Beide groepen worden middels het lespakket Fietsbehendigheid voorbereid op het zelfstandig gebruik van de fiets in en buiten verkeerssituaties. Denk daarbij aan het veilig kunnen reageren op onverwachte of lastige situatie, zoals openstaande portieren, in groepen rijden, afgesneden worden, in groepen rijden, hand uitstekend achterom kijken, de weg oprennende kinderen of honden enzovoort. Om het bij de interventie voorziene fietsdiploma te kunnen behalen moeten de deelnemers aan de leeftijdseis voldoen en in staat zijn om een voor dagelijks gebruik gangbare (tweewielige) fiets te berijden.

Intermediaire doelgroep

Gymleerkrachten op basisscholen, ouders, buurtsportcoaches, COA’s en andere personen / instanties die sportlessen verzorgen voor scholen, verenigingen en gemeentelijke / provinciale sport ondersteunende organisaties. Zij hebben belang bij de beschikbaarheid van aantrekkelijk, inhoudelijk sterk, compleet lesmateriaal ter verbetering van de fietsbehendigheid en ter bevordering van een duurzaam gebruik van de fiets. De optie tot een permanente opzet bij de eigen school maakt het organiseren van de oefeningen laagdrempelig en past binnen de beperkte beschikbare tijd en stelt zelfs ouders in staat om fietsbehendigheidslessen te (helpen) verzorgen. De online omgeving wordt ook beschikbaar gesteld via Digiboards.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het hoofddoel van het lespakket Fietsbehendigheid is om de fietsbehendigheid van kinderen uit de doelgroep te verbeteren. Denk daarbij aan het beter kunnen reageren op onverwachte of lastige situatie, zoals openstaande portieren, afgesneden worden, fietsen in groepen, het van een fietspad afraken, de weg oprennende kinderen of honden enzovoort.

Subdoel

In relatie tot het hoofddoel:

  • Het fietsen door de doelgroep als leuke en aantrekkelijke activiteit te laten ontdekken en daarmee te bevorderen dat het fietsen een actief onderdeel van hun verdere leven wordt.
  • Vergroten van fiets- en bewegingsvaardigheden op het gebied van balans, coördinatie, timing e.d.
  • In contact te komen met sportaanbieders zoals fietsverenigingen hetgeen aanleiding kan zijn om duurzaam te gaan bewegen.

In relatie tot de intermediaire doelgroepen:

  • Leerkrachten, ouders en sportinstructeurs van verenigingen en andere sportaanbieders meer samen te laten werken.
  • Leerkrachten, sportinstructeurs en ouders kennis en eenvoudig inzetbaar lesmateriaal aan te bieden op het gebied van fietsbehendigheid.
  • Leerkrachten, sportinstructeurs en ouders in staat te stellen om sportieve buitenactiviteiten te organiseren die op vrijwel ad-hoc, en zonder veel extra hulpmiddelen het schoolplein of directe (woon) omgeving uitgevoerd kunnen worden.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Fietsbehendigheidslessen op www.fietsdiploma.nl zijn opgezet om kinderen voor te bereiden op het zelfstandig fietsen in en buiten verkeerssituaties en om hen het fietsen leuk te leren vinden.

De lessen worden georganiseerd in een aantal stappen die zullen verschillend zullen zijn bij de aanpak door individuele of gecombineerde partijen (zie in bijalge 1 schema’s per situatie)

Stap 1 t/m 3 zijn normaal gesproken eenmalig, stap 4 t/m 11 worden steeds herhaald. De eerste drie stappen zullen, zeker wanneer er meer partijen bij betrokken zijn, nog wel veranderen. Zo kunnen doelstellingen nog worden bijgesteld aan de hand van input vanuit de deelnemende partijen en financiële middelen.

De lessen sluiten aan bij de algemene leercyclus en zijn hierdoor ook flexibel in de ontwikkeling binnen de vaardigheden binnen het lespakket. Na elk evaluatie moment is er ruimte om het plan van aanpak aan te passen voor het vervolgmoment. Alle leskaarten zijn digitaal beschikbaar en hierdoor is er op elk moment de mogelijkheid andere instructiekaarten op te nemen in het plan van aanpak.

Digitale ondersteuning:

De examenoefeningen van het online platform www.fietsdiploma.nl worden aangeboden via de door scholen gebruikte Digiboards hetgeen wordt bekendgemaakt via gerichte mailings en nieuwsbrieven aan alle scholen en leerkrachten.

Verdere ondersteuning:

Naast de samenwerking met scholen wordt samengewerkt met de Fietssport bonden zodat zij de bij hen aangesloten verenigingen kunnen informeren. Het blijkt dat fietsverenigingen veel aanvragen ontvangen van scholen en sport-bevorderende-instanties zoals gemeentelijke sportbedrijven voor het verzorgen van fietsclinics. Middels deze interventie kunnen leerkrachten van scholen zelfstandiger werken en daarmee kan de behoefte aan inzet van vrijwilligers bij de sportverenigingen zelf sterk worden beperkt. Daarmee wordt een belangrijk knelpunt weggenomen.

Door de uitreiking van het diploma te combineren met bijvoorbeeld een tegoedbon voor enkele gratis proeflessen bij de lokale fietsvereniging of voor deelname aan een vervolgproject met bijvoorbeeld lokale / regionale behendigheidswedstrijden op de fiets, wordt de kans vergroot dat kinderen hun vaardigheden verder gaan ontwikkelen en zij duurzaam gaan bewegen.

Daarnaast wordt de interventie uitgebreid naar de eerste klassen van middelbare scholen met het verschil dat het meer echte sport clinics / lessen betreft die in samenwerking met lokale fietsverenigingen en op sportfietsen (wielren fietsen of mountainbikes) worden uitgevoerd.

Locaties en Uitvoering

  • De interventie kan op een schoolplein, speelplein, parkeerplaats of andere voor de organisatoren beschikbare omgeving worden uitgevoerd. Om het examen te kunnen uitvoeren is er minimaal een vlakke ruimte van tenminste ca. 600m2 vrije ruimte nodig.
  • Het systeem is qua afmetingen gebaseerd op een stramien van 30×30 cm., dat is het formaat van tegels waarmee veel schoolpleinen belegd zijn. Deze aanpak maakt de voorbereiding e.d. aanzienlijk eenvoudiger.
  • De interventie kan door allerlei sport aanbiedende organisaties zoals scholen, buurtsportcoaches, verenigingen, organisatoren van evenementen e.d. worden uitgevoerd.

Ondersteuning

Bij de implementatie van deze interventie zijn in geen bijzondere weerstanden te verwachten. Belangrijkste belemmering voor de invoering is de beschikbare tijd van leerkrachten en financiële middelen bij met name scholen. Daardoor is het aanbieden van deze efficiënte, tijd en kostenbesparende (ontzorgende) aanpak essentieel. De implementatie zelf zich in het algemeen beperken tot een gangbare, projectmatige aanpak.

Kern van de gedachte is om de implementatie van de interventie voor zoveel mogelijk situaties haalbaar te maken door het ter ondersteuning inzetten van een hoogwaardige online leeromgeving (Blended Learning).

De interventie, platform, lespakket e.d. wordt aangeboden door Pedaleren.nl. Daarbij wordt samengewerkt met fietssportbonden, lokale fietssportverenigingen en organisaties van buurtsportcoaches. Die zijn daardoor op hun beurt in staat om regionale / lokale initiatieven ter invoering van deze interventie te ondersteunen. Hierdoor wordt de samenwerking tussen sport en school gestimuleerd.

Voor de praktische invoering van de interventie kan volstaan worden met de informatie op het online platformwww.fietsdiploma.nl. Deze bestaat uit:

  • Een systematische beschrijving van de oefeningen met foto en video voorbeelden.
  • Uitvoering en exameneisen.
  • Benodigde oefenomgeving, soorten en verkrijgbaarheid materialen, instructies voor de aanleg van de oefeningen met voorbeeld tekeningen enzovoort.
  • Administratieve voorzieningen voor het registreren / aanmelden van deelnemers, het registreren van resultaten en het indien gewenst verkrijgen van diploma’s e.d.
  • Informatie over fietssportverenigingen en buurtsportcoaches die initiatiefnemers bij de uitvoering van de interventie kunnen ondersteunen.

Materialen

Er is een online omgeving en er zijn fysieke inrichtingsmaterialen en fysieke lesmaterialen.

De online omgeving www.fietsdiploma.nl die beschikbaar voor computers, mobiele apparaten en Digiboards op scholen. Het online lesmateriaal bestaat uit complete lesplannen, downloadbare instructiekaarten voor elke oefening, instructievideo’s en foto’s.

Het fysieke pakket bestaat uit een combinatie van inrichtingsmaterialen en fysieke lesmaterialen voor het (al dan niet tijdelijk) lokaal plaatsen / aanbrengen van de oefeningen op een schoolplein of andere locatie. Hiernaast een online omgeving die beschikbaar voor computers, mobiele apparaten en Digiboards op scholen.

Werving:

Doel is dat iedereen zich eerst online, aan de hand van uitgebreide uitleg en voorbeelden kan voorbereiden (Blended-Learning) voordat men tot praktische uitvoering overgaat. De online omgeving www.fietsdiploma.nl biedt tevens mogelijkheden tot het samenstellen van lesmappen met de kerninformatie van zelf te selecteren oefeningen waarbij elke leskaart / pagina een QR-code link bevat naar de volledige oefening in de online omgeving. Lesmappen kunnen als PDF of als fysieke lesmap worden geproduceerd.


Evaluatie:

Er zijn voorbeeld evaluatieformulieren beschikbaar via www.fietsdiploma.nl.

Er zijn twee Materiaalpakketten:

  1. Pakket “Parcours permanent”, een set sjablonen, verf e.d. plus losse lesmaterialen zoals tennisballen, en een handleiding voor het aanbrengen van de oefeningen op een (school)plein of dergelijke.
  2. Pakket “Parcours mobiel”, set pionnen, tennisballen, lint, krijt, een verhoging (kisten of tafeltje) en dergelijke.

De online omgeving www.fietsdiploma.nl is vooral bedoeld om informatie te bieden ter voorbereiding en begeleiding van de lessen en examens.

Deze omgeving biedt:

  • Digitale les – en examenkaarten, handleidingen ondersteunende formulieren enzovoort.
  • Informatie over de benodigde en verkrijgbare materialen en ondersteuning.
  • Voorbeeld foto’s en (instructie) video’s.
  • Mogelijkheid tot het samenstellen van lesmappen met de kerninformatie van zelf te selecteren oefeningen waarbij elke leskaart / pagina een QR-code link bevat naar de volledige oefening in de online omgeving. Lesmappen kunnen als PDF of als fysieke lesmap worden geproduceerd.
  • Mogelijkheden tot het aanmaken van op naam gestelde diploma’s.
  • Downloadbare formulieren voor het zelf samenstellen van een lesplan en een evaluatieformulier (in ontwikkeling).

Organisatie

Organisatie: Pedaleren.nl
Telefoon nummer organisatie: 06 38 893 746

Contactpersoon

Naam: Ruud van Roekel
Mobiel nummer: 06 38 893 746
Email: pedaleren.nl@gmail.com

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.