Kracht van Sport: knokken voor zelfstandigheid | Alles over sport

Kracht van Sport: knokken voor zelfstandigheid

Praktijkvoorbeelden

geplaatst op: 27 september 2016

Sportinstituut Verhagen in Venray is een ‘gewone’ sportschool mét een missie. Naast het reguliere judo- en fitnessprogramma was er al G-judo, judoles voor gehandicapten. In 2014 ging met ondersteuning van Sportimpuls een zorgsportcentrum van start met een dagbestedingsprogramma voor mensen met een verstandelijke beperking. Er is inmiddels zelfs een topsportcentrum en de samenwerking met ggz-instelling Vincent van Gogh is hecht.

Bij sportschooleigenaar Rudi Verhagen waren mensen met een verstandelijke beperking of een psychische kwetsbaarheid altijd al welkom. Dat leidde tot de oprichting van een zorgsportcentrum met een dagbestedingsprogramma van werk en sport. Activiteitenmakelaar Jeffrey Meijer van ggz-instelling Vincent van Gogh zag de mogelijkheden en nu volgen 80 mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid judoles en/of fitness bij Sportinstituut Verhagen, dat in totaal 200 leden heeft.

Sporten en werken

Mensen met een psychische kwetsbaarheid of verstandelijke beperking krijgen te weinig kansen om zich te ontwikkelen, vindt Rudi. Daarom begon hij in 2014 een dagbestedingsprogramma voor sporters van zorginstellingen Vincent van Gogh en Dichterbij. “We merkten dat mensen die bij ons sporten, graag bij ons zouden willen werken. Dus arbeidsmatige dagbesteding. Daardoor kwamen we op het idee om een dagbesteding van sport en werk op te zetten. Mensen met een beperking kunnen bij ons werken in de kantine en bij de receptie. Dit is uitgegroeid tot het zorgsportcentrum, ook voor mensen met een beperking die nog niet sporten. Als ze eenmaal hier werken en ze zien anderen sporten, wordt de drempel om het zelf ook een keer te proberen vanzelf lager.”

Geen tijd voor vrije tijd

De samenwerking met de gemeente verliep in het begin bijna spaak op de invulling van de begrippen ‘vrije tijd’ en ‘werk’, vertelt Rudi. “In eerste instantie vond men dat sport onder vrije tijd valt. En dat mag niet onder werktijd. Gelukkig hebben we gemeente en zorginstellingen met argumenten kunnen overtuigen.”

JoutouZo is overgewicht ook in deze doelgroep een probleem. Als je mensen aan het sporten kunt krijgen is dat een grote plus, redeneerde Rudi. Bovendien, er zijn cliënten die bij McDonalds werken en na afloop een Happy Meal als beloning krijgen. Mag dat dan wel, argumenteerde hij, terwijl de gemeente zelf heeft vastgesteld dat overgewicht een probleem is? Rudi: “Wij bieden sport als beloning ná werk. We hebben de gemeente kunnen overtuigen en zijn van start gegaan.” Rudi gaat zelfs nog verder en heeft onlangs stichting Joutou opgericht, een stichting voor topsporters met een verstandelijke beperking. “Zij kunnen werk en training bij ons combineren. Dit bestaat nog niet in Nederland.”

Reguliere vereniging

Cliënten met een chronische, psychische aandoening, die daarom binnen Vincent van Gogh wonen of langdurig in behandeling zijn, hebben vaak moeite met het ontplooien van activiteiten. Beginnen met sporten bij een reguliere sportschool kan voor deze groep een te grote stap zijn. Dat zag Jeffrey niet als een belemmering voor het initiatief van Rudi. Jeffrey: “De drempel naar een reguliere sportvereniging is best hoog voor onze cliënten. Het zorgsportcentrum is een mooie tussenschakel. Veel van onze cliënten gaan er graag heen. Dat is mooi, want bij sommigen is het winst dat ze ’s morgens eerder opstaan om aan activiteiten deel te nemen.” Volgens Jeffrey kan het zorgsportcentrum een ontwikkeling in gang zetten. “Wij streven voor onze cliënten altijd naar zoveel mogelijk onafhankelijkheid. Wellicht kan deze groep vervolgens stapsgewijs doorgroeien naar het reguliere sportaanbod van een vereniging of sportschool.”

Het belangrijkste resultaat in de samenwerking tussen het zorgsportcentrum en Vincent van Gogh is mensen in beweging krijgen, zodat ze fitter worden. Maar ook de stap maken naar activiteiten buiten de instelling draagt bij aan persoonlijk herstel, vindt Jeffrey. “Het zorgsportcentrum past in onze methodiek om mensen actief te krijgen en gefaseerd te begeleiden naar een zo zelfstandig mogelijk bestaan. Door te sporten, fitter te worden en het sociale netwerk uit te breiden kunnen we kijken wat er mogelijk is bij onze cliënten. Daarom is de samenwerking met Rudi voor ons heel belangrijk. Er zijn nu al cliënten doorgestroomd naar het reguliere avondprogramma van het sportinstituut. Zij sporten nu samen met andere leden van de sportschool, best een hele stap voor sommigen.”

Topsportlocatie

De samenwerking tussen sportinstituut Verhagen en de zorginstellingen loopt nu twee jaar. Een belangrijke mijlpaal was de opening van de nieuwe locatie van het sportinstituut op het St.-Annapark van Vincent van Gogh. Een park waar nu nog gebouwen leegstaan. Deze gebouwen worden verhuurd aan bedrijven en het zorgsportcentrum is daar er een van. Rudi: “Deze locatie heeft als voordeel dat de sporters hier zelf naartoe kunnen komen.
Omdat de samenwerking met Vincent van Gogh zich in de afgelopen twee jaar zo goed heeft ontwikkeld, hebben we deze locatie ook gekozen voor onze topsportactiviteiten. Topsporters met een verstandelijke beperking kunnen hier straks wonen, werken en sporten. We gaan ons op individuele sporten richten en hebben inmiddels contact met een tennisvereniging om in de toekomst ook tennis aan te kunnen bieden.”

Werken in het dierenparkPlan is om voor zoveel mogelijk werkzaamheden cliënten van Vincent van Gogh in te schakelen, zodat het centrum voor een groot deel gerund wordt door mensen met een psychische beperking. Rudi: “Denk aan het verzorgen van het ontbijt voor de sporters, of het beantwoorden van de telefoon. Als deze locatie helemaal klaar is, hebben we voor 130 dagdelen werk. Dat is belangrijk voor Venray. Nu is er te weinig werk in de dagbestedingscentra voor deze doelgroep.”

Het activiteitenprogramma is al uitgebreid met het opknappen en onderhouden van een dierenpark op het St.-Annapark. “Het dierenpark stond al tien jaar leeg. Nu staan er weer dieren en kunnen cliënten meehelpen met het onderhoud en de verzorging. Iedereen is er blij mee. De dierverzorgers krijgen hiervoor complimenten van mensen die op zondag komen wandelen in dit mooie park. Hoe motiverend is dat wel niet?”

Effect aantoonbaar maken

Tot nu toe gingen mensen op indicatie naar het zorgsportcentrum, en dat werd door de zorgverzekeraars vergoed. Om activiteiten gefinancierd te krijgen, moet je kunnen aantonen dat ze een gunstig effect hebben op de cliënten, vertelt Rudi. “En dat effect is lastig vast te stellen. We gaan daarom aan de slag met Hogeschool Eindhoven om ons programma te onderbouwen. Er komt een 0-meting zodat we beter kunnen zien hoe mensen zich ontwikkelen als ze aan onze activiteiten meedoen. Wij zijn ervan overtuigd dat sport en werk een positief effect heeft op de ontwikkeling van deze mensen naar meer zelfstandigheid, en dat willen we graag kunnen aantonen.”

Jeffrey: “Naast het gunstige effect op de fitheid, zelfstandigheid en gezondheid van onze cliënten is het ook positief dat de samenwerking met het sportinstituut prettig verloopt. Het contact is goed en als er wat met een van onze cliënten is, wordt dat gesignaleerd en aan ons doorgegeven. Verder is de structuur die het zorgsportcentrum biedt van grote waarde. Sport, zeker vechtsport, is heel geschikt om regels in te stellen en ervoor te zorgen dat ze worden nageleefd. Leren dat ‘nee’ ook echt ‘nee’ is. Ook daarmee draag je bij aan de ontwikkeling van mensen. Je werkt aan hun zelfstandigheid. Voor de een ligt het best haalbare binnen een zorginstelling, maar voor anderen ligt meer zelfstandigheid binnen bereik. Dat is in elk geval waar we naar streven.”

Tips

Rudi

  • Zorg voor een goede naamsbekendheid. Bouw je activiteiten zorgvuldig uit zodat samenwerkingspartners weten wat je kunt en waar je voor staat.
  • Onderbouw je verbeeldingskracht. Regels en protocollen kunnen een goed plan in de weg zitten, maar met argumenten kun je deuren openen.
  • Kijk vooruit. Een goed initiatief blijft ook overeind als de subsidies wegvallen.

Jeffrey

  • Zet dagbesteding in voor het herstel van cliënten.
  • Sporten zorgt voor een toename van gezondheid, fitheid en stimuleert de groei naar meer zelfstandigheid.

Sport en sociaal domein: zo werkt het samen!

Via sport en bewegen kun je werken aan het realiseren van uiteenlopende sociale doelen. Denk aan het vergroten van zelfvertrouwen, weerbaarheid, participatie, integratie of het tegengaan van eenzaamheid of schooluitval. De afgelopen jaren zijn tientallen sociale sportinitiatieven opgestart en uitgevoerd, bijvoorbeeld binnen de programma’s Kracht van Sport en Sport en Bewegen in de Buurt. Deze initiatieven zijn ondersteund en gevolgd door Kenniscentrum Sport, Oranje Fonds en NOC*NSF. In de brochure ‘De sociale kracht van sport’ staan vijf praktijkvoorbeelden beschreven waarin een sportclub samenwerkt met een of meerdere organisaties uit het sociale domein. Achterin de brochure staan onderstaande vijf elementen van een sterk sociaal sportinitiatief beschreven, met praktische tips voor sportaanbieders die aan de slag willen.

  1. Samenwerking tussen sport en het sociale domein
  2. Gecombineerd activiteitenaanbod: sport of bewegen, aangevuld met activiteiten die bijdragen aan het beoogde sociale doel
  3. Goede begeleiding door (geschoolde) vrijwilligers, maatjes en professionals die onderling hun kennis en ervaring delen
  4. Een toegankelijke accommodatie in de wijk met voldoende ruimte om mensen te ontvangen
  5. Een sterk marketing- en communicatieplan om deelnemers en vrijwilligers te werven en te binden, leden te betrekken en het initiatief in te bedden

Uitgebreide informatie over de opbrengsten van het Kracht van Sport programma van het Oranje Fonds is te vinden in het artikel ‘Hoe start je een sociaal sportinitiatief’. Hier zijn ook de criteria te vinden voor het aanvragen van een subsidie bij het Oranje Fonds.

Fotografie: Sportinstituut Verhagen (Zorgsportcentrum Venray).

Auteurs:

Marloes Aalbers
Kenniscentrum Sport

Bewaren:

Bewaren

Gerelateerde artikelen

Anderen bekeken ook