Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Kies je aangepaste sport

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

‘Kies je aangepaste sport’ is een programma dat erop gericht is om minder valide mensen, vanaf 6 jaar tot 65 jaar structureel deel te laten nemen aan beweegactiviteiten door hen op laagdrempelige wijze kennis te laten maken met bewegen. Lokaal (en regionaal) beweegaanbod voor deze doelgroep wordt gebundeld in een boekje ‘Kies je aangepaste sport’. Na het deelnemen aan 3 à 5 kennismakingslessen worden deelnemers gestimuleerd om lid te worden. Uitgangspunt is dat als deelnemers zich goed voelen bij het sporten er een grotere kans is dat ze sport en bewegen als een wezenlijk onderdeel van hun dagelijks leven blijven beschouwen. Hierbij luidt het motto: Gewoon waar gewoon kan, speciaal waar speciaal moet.

Waarom extra aandacht voor minder valide mensen?
Minder valide mensen blijken minder te bewegen. Uit onderzoek blijkt dat dit te maken heeft met de onbekendheid over de mogelijkheden om op aangepaste wijze te sporten en de drempel om te gaan bewegen als hoog wordt ervaren. Bovendien blijkt dat deze groep zich minder gestimuleerd voelt om te gaan bewegen. Verder blijkt lokaal initiatief vaak ontoereikend door de diversiteit van de doelgroep en de variatie in behoefte. Dit terwijl het belang van bewegen voor deze doelgroep niet alleen ligt in het bevorderen van de gezondheid, maar ook ten aanzien van toename van sociale contacten en ondersteuning van de eigenwaarde. Volgens de literatuur liggen er kansen om minder valide mensen te stimuleren tot langdurig sportbeoefening door het sportaanbod zichtbaar(der) te maken. Kies je aangepaste sport springt hierop in met succesvol resultaat. 

Werkwijze
Lokale sportaanbieders worden gevraagd om gedurende een bepaalde periode kennismakingslessen aan te bieden voor minder valide mensen. Het sportaanbod wordt gepresenteerd in een programmaboekje ‘Kies
je aangepaste sport’. Het programmaboekje wordt via diverse kanalen aan de doelgroep uitgereikt en verspreid onder zorgverleners die veel contact hebben met de doelgroep (fysiotherapeuten, maatschappelijk werk etc.). Deze zorgverleners vervullen een extra stimulerende rol om de deelnemers door te verwijzen naar het reguliere sportaanbod. Na inschrijving neemt de doelgroep deel aan de kennismakingslessen. Na afloop wordt hen een aanbod gedaan om lid te worden van de sportaanbieder waardoor de continuïteit en de sportdeelname van de doelgroep geborgd wordt.
Het op een eenvoudige wijze aanbieden van verschillende sporten voor minder valide mensen is een belangrijke meerwaarde van het programma. Zowel voor deelnemers als voor sportaanbieders.

Probleembeschrijving

Een groot deel van de bevolking is minder valide. Deze groep mensen bewegen minder dan valide mensen(1).
Onderzoek van Lindert et al. uit 2013 (monitor Sportdeelname van mensen met een handicap), laat zien dat in Nederland veel mensen minder valide zijn (ongeveer 2,7 miljoen motorisch; 2,6 miljoen visueel; 1,9 auditief en 50.000 tot 165.000 verstandelijke handicapten). Er blijken 70.000 kinderen het speciaal (voortgezet) onderwijs te volgen. Ongeveer 73.000 mensen verblijven in instellingen.
De monitor Sportdeelname geeft aan dat 42 % van de motorisch gehandicapten voldeed aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB). Voor mensen zonder lichamelijke handicap was dit 65 %. Van de visueel en auditief gehandicapten voldeed 55 % aan de NNGB. Verder blijkt dat een groot percentage zich niet gestimuleerd voelt om te gaan bewegen. Ook de sportdeelname van minder valide jeugd blijft achter. De

helft van de leerlingen met een verstandelijke, een motorische handicap en/ of een auditieve handicap is lid van een sportvereniging. Bij visueel gehandicapte en leerlingen met gedragsproblemen is dat ongeveer 40 %.
Bij de groep minder valide kinderen die geen SO volgen is 65 % lid van een vereniging. 

Mogelijke oorzaken
Minder valide mensen en hun ouders zijn minder in staat de weg naar het reguliere beweegaanbod te vinden. Zij hebben geen zicht op welk aanbod voor hen toegankelijk is. (Van Lindert en Van den Dool, 2011). Vaak zijn er (te) weinig personen met eenzelfde handicap die dezelfde beweegvorm willen beoefenen.
Dit vormt op gemeentelijk- en regionaal niveau een belemmering voor de ontwikkeling en continuering van een specifiek aanbod. Daarnaast is vanwege kaderproblematiek, kostenaspecten voor specifiek materiaal of
aanpassing van de accommodatie voor sportaanbieders moeilijk om geschikt aanbod te creëren. Verder blijkt dat de sociale omgeving deze groep minder stimuleert tot sportdeelname dan valide mensen (Van Lindert et al., 2008 en Kamphorst & Spruijt, 1983; Elling, 2007).

Doelgroepen

Minder valide(*) kinderen, jongeren en volwassenen in de leeftijd vanaf 6 jaar tot 65 jaar.

Kies je aangepaste sport hanteert een generieke aanpak voor een hele gevarieerde doelgroep (er wordt dus geen onderscheid gemaakt in de aanpak voor de verschillende subdoelgroepen). De interventie stimuleert
de sportaanbieders om sportaanbod te creëren voor de doelgroep, bundelt het aanbod en zorgt ervoor dat het aanbod bekend wordt bij de doelgroep. De sportaanbieders zijn degene die de uiteindelijke subdoelgroep kiezen (mate van beperking en leeftijd). Bij de inhoud staat omschreven hoe het aanbod bij de verschillende subdoelgroepen (beperking/leeftijd) terecht komt.

Specifieke kenmerken van (subdoelgroepen) van minder valide mensen (von Heijden et al., 2013):

  • mensen met een motorische handicap worden vaak gestimuleerd door een arts;
  • minder valide mensen zijn vaak woonachtig in instellingen;
  • thuiswonenden hebben vaak grote zorgbehoeften;
  • een groot aantal minder valide kinderen en jongeren gaan naar het speciaal onderwijs;
  • minder valide mensen voelen zich minder vaak gestimuleerd om te gaan sporten.

(*) Het gaat hierbij om de volgende subdoelgroepen: mensen met een auditieve- (doof/slechthorend), lichamelijke-, verstandelijke-, psychische-, visuele- (blind/slechtziend) en/of meervoudige beperking en om mensen met niet aangeboren hersenletsel, een chronische aandoening of gedragsproblematiek.

Intermediaire doelgroep

Trainers (van lokale sportaanbieders):
De lokale en regionale (sport)trainers verzorgen de 3 tot 5 kennismakingslessen. Zij begeleiden en enthousiasmeren minder valide kinderen, jongeren en volwassenen van 6 tot 65 jaar.

Opmerking:
De doelgroep minder valide in de leeftijd van 6 tot 65 jaar betreft een hele grote diverse groep mensen. Een subdoelgroep hiervan is de groep kinderen in de leeftijd van 6 tot 12 jaar. Bekend is dat voor deze doelgroep de ouders een belangrijke rol vervullen als het gaat om sportstimulering van kinderen. Kies je aangepaste sport hanteert voor de hele doelgroep een generieke aanpak. Er worden geen extra activiteiten op ouders ingezet, naast wat een vereniging normaal aan ouderbetrokkenheid doet bij de jeugd.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Minder valide kinderen, jongeren en volwassenen, vanaf zes jaar tot 65 jaar, nemen structureel deel aan sport- en beweegactiviteiten.

Het programma ‘Kies je aangepaste Sport’ beoogt minder valide mensen gericht en blijvend te motiveren om in de vrije tijd, op vrijwillige basis, deel te nemen aan sport- en beweegactiviteiten. Uitgangspunt hierbij is dat deelnemers een activiteit of sport vinden waarbij ze zich goed voelen er een grotere kans is dat ze sport als een wezenlijk onderdeel van hun dagelijks leven blijven beschouwen.

Subdoel

Subdoelen:

Minder valide kinderen, jongeren en volwassen vanaf 6 jaar tot 65 jaar :

  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport hebben meer minder valide mensen kennis van diverse takken van sport.
  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport hebben minder valide mensen zicht op welke takken van sport voor hen geschikt zijn.
  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport hebben minder valide mensen kennis van het lokale- en regionale sportaanbod en weten zij hoe ze met deze sportaanbieders in contact moeten komen.
  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport weten minder valide mensen waar en hoe zij hun tak van sport in georganiseerd verband kunnen uitvoeren.
  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport worden meer minder valide mensen gestimuleerd tot sportdeelname.
  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport is 40 % van de minder valide mensen lid geworden van de Sportaanbieder van de sport die het beste bij hun past

Sportaanbieders:

  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport hebben sportaanbieder(s) meer bekendheid gekregen bij de doelgroep, op scholen, in de buurt en in de gemeenten. Middels meedoen met Kies je aangepaste sport hebben sportaanbieder(s) zich geprofileerd.
  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport hebben sportaanbieder(s) ervaring opgedaan met minder valide mensen.
  • Na uitvoering van Kies je aangepaste sport is er is meer sportaanbod voor minder valide mensen.

Randvoorwaardelijke doelen:

  • Er is een administratiemethode ontwikkeld dat ondersteuning biedt bij de structurele sportstimulering en sportadvies voor minder valide mensen op lokaal en/of regionaalniveau.
  • Er is een lokaal/regionaal overzicht van het aangepast sportaanbod.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Stappen Activiteit Duur Frequentie
Stap 1 Opzetten projectgroep 4 weken 2 bijeenkomsten p/j
Stap 2 Werving sportaanbieders voor sportaanbod 6 weken 1 x
Stap 3 In beeld brengen sportaanbod 6 weken 1 x
Stap 4 Werving doelgroep 3 weken 1 x
Stap 5 Inschrijfperiode 3 weken 1x
Stap 6 Sportkennismakingstraject 6 weken 1 x 3 tot 5 trainingen
Stap 7 Nazorg 6 weken 1x na afloop van het kennismakingstraject
Stap 8 Structurele inbedding Gedurende gehele projectperiode
Stap 9 Evaluatie 4 weken 1 x

Totale duur 1 jaar* Daarna zelfstandige voortzetting

Locaties en Uitvoering

De interventie wordt uitgevoerd in een gemeente of regio. Vanuit de aanvrager wordt een projectcoördinator aangesteld.  

Stap 1: Opzetten projectgroep
Uitvoerder : De coördinator.
Locatie : De Gemeente, op school of op een zorginstelling.

Stap 2: Werving sportaanbieders voor sportaanbod
Uitvoerders : De projectcoördinator
Locatie : het kantoor van waaruit de coördinator werkt.

Stap 3: In beeld brengen van het sportaanbod
Uitvoerder : De projectcoördinator
Locatie : het kantoor van waaruit de coördinator werkt of vinden er overleggen plaats in overleg ruimten in de gemeente/regio.

Stap 4: Werving doelgroep
Uitvoerders : De coördinator

Stap 5: Inschrijfperiode
Uitvoerders : De samenwerkende partners (scholen en woonzorgcentra, huisartsen, fysiotherapeuten, bewegingsagogen, etc.) en ouders 
Locaties : Vanaf de locaties waar de samenwerkende partners direct contact hebben met de doelgroep (thuis, school, woonzorginstellingen, behandellocaties).

Stap 6: Sportkennismakingstraject
Uitvoeders : Trainers sportaanbieders geven 3 tot 5 trainingen aan minder valide mensen tijdens hun reguliere aanbod bij de sportaanbieder zelf of tijdens een extra gecreëerd sportaanbod.Trainers van sportaanbieders nodigen ouders/verzorgers uit bij de laatste trainingen om te komen kijken.
De coördinator bezoekt de sportkennismakingslessen.
Locatie : De lessen/trainingen worden aangeboden op de locatie van de sportaanbieder zelf. Dit extra sportaanbod kan ook (op verzoek) verzorgd worden in kernen waar weinig tot geen aanbod is.

Stap 7: Nazorg
Uitvoerders: De trainers van de sportaanbieders bieden de deelnemers en/of ouders/verzorgers actief een aantrekkelijk vervolg aanbod/lidmaatschap aan.
Locatie : Bij de sportaanbieder op de eigen locatie.

Stap 8: Structurele inbedding Uitvoerders : De coördinator is samen met de projectgroep Kies je aangepaste sport verantwoordelijk voor de structurele inbedding.
Trainers en bestuurders van sportaanbieders hebben de intentie om het sportaanbod voor de doelgroep te continueren.
Locatie : De werkzaamheden hiervoor worden uitgevoerd vanaf het kantoor van waaruit de coördinator werkt.
De intentie tot het structureel aanbieden van sportaanbod door sportaanbieders wordt uitgesproken in (bestuursvergaderingen) en opgenomen in het sportbeleid van de sportaanbieders.

Stap 9: Evaluatie
Uitvoerder : De coördinator Kies je aangepaste sport is verantwoordelijk voor de evaluatie.
Locatie : De werkzaamheden hiervoor worden uitgevoerd vanaf het kantoor van waaruit de coördinator werkt en vergaderlocaties in de gemeente/regio.

Ondersteuning

Op projectniveau:
De contactpersoon van het project kan ten alle tijden specifieke vragen omtrent het project beantwoorden.
Voor het opzetten, uitvoeren en inbedden van Kies je aangepaste sport kan gebruik gemaakt worden van de expertise van de GSF, deze expertise kan worden ingehuurd. Er wordt per situatie maatwerk

geleverd. Daarnaast is het mogelijk om gebruik te maken van ondergenoemde diensten:

Training projectcoördinator
Bij de start van de interventie is het mogelijk dat de projectcoördinator een korte scholing ontvangt (een train-de-trainer programma van maximaal 16 uur van de adviseur van de Gelderse Sport Federatie als interventie-eigenaar) en kan de coördinator ondersteund worden tijdens de projectperiode (zie kopje Helpdesk).

Helpdesk
Tijdens de projectperiode kan de projectcoördinator (gemiddeld 40 uur) bij vragen en problemen een beroep doen op de helpdeskfunctie die door de adviseur van de Gelderse Sport Federatie wordt uitgevoerd. Als ondersteuningsorganisatie zorgt de Gelderse Sport Federatie voor voorbeelddocumenten, formats en communicatietools voor de uitvoering van de interventie. Deze staan in de bijlagen van deze handleiding en worden u daarnaast digitaal aangeboden.

Voor nieuwe projecten van Kies je aangepaste is een handboek beschikbaar voor sportverenigingen die een sportaanbod voor de doelgroep hebben of gaan starten. Daarnaast zijn er ook diverse PRmiddelen voor Kies je aangepaste sport ontwikkeld.

Met de pilot in de Noord-Veluwe zijn veel ervaringen met Kies je aangepaste sport opgedaan die gebruikt kunnen worden in de huidige en nieuwe Kies je aangepaste sport projecten.

Op uitvoeringsniveau:
Voor specifieke ondersteuning bij de uitvoering van het project kunnen sportaanbieders gebruik maken van een op maat afgestemd advies voor sportaanbieders :

  • Informeren, voorlichten, stimuleren en ondersteunen van (reguliere) sportaanbieders om tot een aanbod te komen voor minder valide mensen.
  • Het beschikbaar stellen van één of meer gediplomeerde trainers.
  • Sportaanbieders informeren over specifieke (financiële) regelingen en denkt mee over oplossingsrichtingen voor knelpunten in het vervoer.
  • Op verzoek van sportaanbieders zorg dragen voor deskundigheidsbevordering van het technisch kader.
  • Na inbedding van het traject: actueel houden van het overzicht van het aanbod.
  • Organiseren van bijeenkomsten en hierbij deskundige partners inhuren (dit zijn met name: het Nationaal Kenniscentrum, Onbeperkt Sportief, St. MEE, sportbonden en sportraden).
  • Vanuit een aantal sportbonden worden eveneens doelgroep specifieke opleidingen verzorgd. De coördinator adviseert sportbieders navraag te doen bij desbetreffende bond.

Voor beschikbare documenten zie kopje materialen.

Materialen

Er is een handleiding Kies je aangepaste sport voor de project coördinator die een uitgebreide beschrijving bevat van de aanleiding, doelen, inhoud, handelingen en procedures van Kies je aangepaste sport.
Verder zijn de volgende materialen, beschikbaar namelijk:

  • Informatie A4
  • Voorbeeld boekje Kies je aangepaste sport
  • Formats van brieven en pr-materialen
  • Projectplan
  • Website: http://www.geldersesportfederatie.nl/onderwijs/speciaal-onderwijs/aangepast-sporten

Organisatie

Organisatie: Gelderse Sport Federatie (GSF)
Telefoon nummer organisatie: 026 - 35 40 361

Organisatie: Gelderse Sport Federatie (GSF)
Telefoon nummer organisatie: 026 3540361

Contactpersoon

Naam: Jurjen Engelsman
Email: Jurjen.engelsman@geldersesportfederatie.nl

Naam: Ronald van Tol
Mobiel nummer: 06 2248 9932
Email: ronald.van.tol@geldersesportfederatie.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.