Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Judo in de zorg

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Judo in de zorg is een interventie van de Judo Bond Nederland (JBN). De methodiek Judo in de zorg wordt vanuit twee invalshoeken binnen een lokale samenwerking met onderwijs, zorg en/of overheid aangeboden door erkende JBN docenten en aangesloten JBN clubs. Enerzijds is Judo in de zorg een lessenreeks in het speciaal onderwijs ter introductie van judo, jiujitsu en/of aikido (hierna te benoemen als ‘judo’), anderzijds is het (structureel) inzetbaar bij speciaal onderwijs- en jeugdzorginstellingen, waarbij (onderdelen uit) de sport als middel, als onderdeel van een behandelplan wordt ingezet.

Probleembeschrijving

Judo in de zorg is een interventie die is ontwikkeld in het kader van het programma “Meedoen alle jeugd door sport” 2006-2010 (hierna ‘Meedoen’). Uit onderzoek naar de ‘Meedoen’ sportzorgprojecten, zoals Judo in de zorg, blijkt dat deze projecten een waardevolle aanvulling zijn op het bestaande jeugdaanbod, mits onder de juiste condities uitgevoerd. Zowel sporttrainers, hulpverleners als jongeren tonen zich zonder uitzondering enthousiast en rapporteren positieve resultaten op verschillende gedragsaspecten van de jongeren (Buysse & Duijvestijn, 2011).

Judo in de zorg richt zich op specifieke doelgroepen, zoals kinderen en jongeren met een lichamelijke of verstandelijke beperking, gedragsproblemen en overgewicht. Dit zijn vaak doelgroepen waarvoor bewegen niet altijd zomaar mogelijk of vanzelfsprekend is en die daardoor achterblijven in bewegen (Duijf, 2015).

De eigenschappen en waarden van judo (stoeien, ontwikkelen van sociale competenties) maken het een ideale sport voor deze doelgroepen. Bewegen is voor deze kinderen en jongeren juist ook belangrijk, voor hun motorische ontwikkeling, de preventie van ziekten en ontwikkeling op sociaal gebied.

Dat judo veel mogelijkheden biedt om de sociale competenties van kinderen te verbeteren wordt onderschreven in eerder onderzoek en toegewezen aan de volgende kenmerken van judo: het individuele karakter, het noodgedwongen samenwerken en het fysieke element (Van Belzen, 2003).

Daarnaast hoort stoeien bij de natuurlijke bewegings- en exploratiedrang van kinderen en sluit het aan bij de kinderlijke bewegingswereld. Stoeispelen en speljudo worden als verrijkende vormen gezien in het bewegingsonderwijs. Op scholen voor kinderen die op veel gebieden een ontwikkelingsachterstand hebben en waarbij leerprocessen moeilijk verlopen biedt stoeien pedagogische handvatten. Het nut van stoeien en speljudo is reeds bewezen en daarom neemt het op veel scholen in het speciaal onderwijs een vaste plaats in op het lesrooster (Lotens, 2004). Verder zijn er aanwijzingen dat met (extra) bewegen op school de leerprestaties van kinderen kunnen verbeteren (Blom, 2016).

Dat er veel vraag is naar de inzet van judo voor specifieke doelgroepen wordt ook onderschreven door de vermelding dat kinderen op het speciaal onderwijs judo kiezen als één van de top vijf meest gevraagde sporten bij de nulmeting van Special Heroes, een sportstimuleringsprogramma voor leerlingen in het speciaal onderwijs.

Doelgroepen

Nb: waar ‘kinderen’ staat wordt bedoeld: 4 – 12 jarigen. Waar ‘jeugd’ staat wordt bedoeld: 12 – 18 jarigen.

De einddoelgroepen van Judo in de zorg zijn:

  • kinderen en jeugd met een indicatie van Bureau Jeugdzorg;
  • kinderen en jeugd met een lichamelijke of geestelijke beperking;
  • kinderen en jeugd met gedragsproblemen;
  • kinderen en jeugd met motorische achterstanden of een verminderde weerbaarheid;
  • kinderen en jeugd met overgewicht of obesitas.

Intermediaire doelgroep

Judoleraren en judoclubs zijn de intermediaire doelgroep: de uitvoerders. Zij werken in de organisatie van Judo in de zorg samen met lokale organisaties en overheden om de subdoelgroep (bijv. speciaal onderwijs, (jeugd)zorginstellingen) en de einddoelgroep te bereiken, zoals:

  • Special Heroes: Werving, samenbrengen speciaal onderwijs en sport .
  • (Jeugd)zorginstellingen: Werving en doorverwijzing. Judo wordt als onderdeel van een behandelplan opgenomen.
  • Huisartsen: Doorverwijzing van potentiele deelnemers naar de lokale club via de interventie Judo op recept.
  • Gemeenten: Werving. Via de combinatiefunctionaris of buurtsportcoach worden verbindingen gelegd naar lokale onderwijs- of zorginstellingen.
  • Provinciale sportraden: Werving en verbindingen leggen met lokale zorgaanbieders en/of gemeenten.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

5-7% van de doelgroep (zie doelgroepomschrijving) dat heeft deelgenomen aan de kennismakingslessen, blijft de judosport structureel beoefenen en wordt lid van de judoclub en de JBN.

Subdoel

Behalve dat de deelnemers judo als sport leren kennen, wordt de judosport bij deze interventie ingezet als middel om persoonlijke doelen te realiseren. Deze persoonlijke doelen voor Judo in de zorg zijn:

  • deelnemers leren rekening houden/omgaan met anderen;
  • deelnemers leren omgaan met normen en waarden;
  • deelnemers leren omgaan met discipline en structuur;
  • deelnemers ontwikkelen zorg en verantwoordelijkheid voor zichzelf en anderen;
  • deelnemers ontwikkelen hun motorische vaardigheden verder;
  • deelnemers leren hoe zij respect voor zichzelf en anderen krijgen en hoe dit te uiten.

Voorwaardelijk subdoel:

  • Opzetten van samenwerking tussen speciaal onderwijs, zorginstelling en de judoclub.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

In de basis bestaat Judo in de zorg uit eenmaal per week een uur (inclusief 15 minuten verkleedtijd) judoles gedurende een periode van tien weken. Deze lessen vinden plaats op een speciaal onderwijs- of een zorginstelling. Wanneer de deelnemer een structureel vervolg wil geven aan Judo in de zorg, wordt vanuit de club een tweetal gratis lessen aangeboden. Waar mogelijk worden de deelnemers ingepland in de reguliere lessen. Wanneer vereist, wordt een apart lesuur opgezet. In een structurele setting wordt eveneens uitgegaan van één lesuur per week (exclusief 15 minuten verkleedtijd).

Bij de interventie worden de volgende fasen doorlopen:

NB: Hierbij wordt ervan uitgegaan dat de judoleraar de opleiding tot judoleraar in de zorg heeft afgerond en dat de clubs zijn ingericht op een structureel aanbod Judo in de zorg. Deze lokale ondernemers worden door de bond (via de werkgroep Judo in de zorg en JBN verenigingsadvies) actief begeleid in hun lokale aanpak, zoals het bouwen en verbinden van netwerken, het faciliteren van de lessen, en het ondersteunen in de doorstroom naar club en JBN.

Fase 1: Attentie (4 weken )

Fase 2: (Intake)gesprekken (2 weken)

Fase 3: Kennismaking (10 weken)

Fase 4: Sportdeelname

Locaties en Uitvoering

Locatie:

Judo in de zorg is een indoorsport die wordt aangeboden in gymzalen, sportlokalen, sportaccommodaties, activiteitenzalen van een speciaal onderwijsinstelling, zorginstelling of in de dojo (judozaal) van de club.

In verband met de regiofunctie van speciaal onderwijs- en zorginstellingen, geniet het de voorkeur om de sportlocatie zo dicht mogelijk bij deze instellingen te hebben. Hiermee wordt een ‘extra’ logistiek probleem met betrekking tot vervoer voorkomen. Met betrekking tot een structureel vervolg van Judo in de zorg kan een extra lesgroep, dependance of geheel nieuwe club in de omgeving van de instelling, goede mogelijkheden bieden.

De JBN heeft een aantal (gratis) aanhangers met judomatten en judopakken ter beschikking voor Judo in de zorg projecten. Deze staan door het hele land verspreid. Met het oog op de continuïteit van Judo in de zorg zijn in het verleden door lokale samenwerkingspartners uit (lokale) projecten al eigen materialen aangeschaft. Hiervoor is extern subsidies gevonden of intern (bij de samenwerkingspartners) geld vrij gemaakt.

Type organisatie:

Judoleraren en judoclubs zijn de uitvoerende instanties. Zij werken in de organisatie van het Judo in de zorg samen met lokale organisaties en overheden.

Ondersteuning

De JBN biedt concrete ondersteuning aan voor de JBN clubs en judoleraren in de zorg. Allereerst ondersteunt en begeleidt de werkgroep Judo in de zorg op inhoudelijk vlak. Voor het tot stand brengen van netwerken en verbindingen tussen partijen, heeft de JBN verenigingsadvies beschikbaar. Als de werkgroep wat langer werkzaam is, worden taken met betrekking tot Judo in de zorg overgedragen aan de werkgroep, zodat alle kennis, ervaring, expertise en de netwerken bij één werkgroep liggen.

Op het gebied van deskundigheidsbevordering heeft de JBN de opleiding tot judoleraar in de zorg opgezet. Op die manier leert de judoleraar meer over de doelgroep en ontwikkelt hij zijn eigen lesgeven voor deze doelgroepen en leert hij meer over de verschillende doelgroepen. De reeds erkende judoleraren in de zorg delen en vergaren, in hun (mede tijdens de opleiding ontwikkelde) netwerk, kennis.

Voor clubs die bij de JBN zijn aangesloten zijn materialen beschikbaar. Deze materialen bestaan uit aanhangwagens die landelijk verspreid staan. Ook is bij de JBN promotie- en informatiemateriaal opvraagbaar.

Materialen

De JBN heeft materialen ter beschikking waar lokale clubs en judoleraren gratis gebruik van kunnen maken, mits zij aangesloten zijn bij de JBN. Uit de praktijk blijkt dat lokale clubs vaak zelf ook nog aanvullende informatie/communicatiemiddelen ontwikkelen zoals infobrieven, folders en flyers.

De JBN heeft de onderstaande materialen ontwikkeld ter ondersteuning van Judo in de zorg:

  • Dvd Judo in de zorg (wat is het en voor wie?);
  • Dvd Judo in de zorg – een prachtig resultaat in tien lessen (een docent aan het werk met voorbeeldlessen);
  • Dvd Judo op recept (met kant en klare communicatiemiddelen zoals folders, flyers en een poster);
  • Aanhangwagens met 80 m2 judomatten en ongeveer 90 judopakken in alle maten. Deze staan door het hele land gestald. De lijst met de aanhangwagenbeheerders staan vermeld op de JBN website;
  • Banners ‘kennismaken met judo’ en banners met het logo van de JBN. Deze zijn opvraagbaar via het bondsbureau en kunnen gratis worden geleend bijvoorbeeld bij open dagen of demonstratiemomenten;
  • Folders ‘Judo in de zorg’.

Organisatie

Organisatie: Judo Bond Nederland
Telefoon nummer organisatie: 0307073660

Organisatie: Judo Bond Nederland
Telefoon nummer organisatie: 0307073660

Contactpersoon

Naam: Marjolein Miltenburg
Telefoon nummer: 0307073660
Email: m.miltenburg@jbn.nl

Naam: Benny van den Broek
Email: b.vanderbroek@jbn.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.