Jeugd, sport en armoede: ervaringen Delft en Enschede | Alles over sport

Jeugd, sport en armoede: ervaringen Delft en Enschede

Praktijkvoorbeelden

geplaatst op: 16 januari 2017

Hoe bereik je als gemeente kinderen en jeugd in achterstandswijken? Hoe kun je hen die in relatieve armoede leven, via sport motiveren en enthousiasmeren? In Delft en Enschede hebben ze ervaring met de inzet van Sport-it in de Wijk en Scoren met Gezondheid. Tim Heemskerk, Herma Scholten en Nancy Gerritsen vertellen er graag over.

In de wijk Vrijenban in Delft wonen veel gezinnen met lage inkomens. Kinderen kunnen vaak geen lid worden van de plaatselijke sportclub in verband met de kosten, hangjongeren zorgen voor overlast op straat. Reden voor de gemeente om met de Sportimpuls in te zetten op extra sportactiviteiten. Tim Heemskerk, buurtsportcoach en projectmanager Sportief Besteed in Delft, heeft de interventie Sport-it in de Wijk ingezet. “Wij willen kinderen en jongeren in Vrijenban in beweging krijgen en houden. Niet alleen het sporten zelf is daarbij belangrijk, we willen ook hun sociale competenties verbeteren. Inzetten op lichamelijke én geestelijke gezondheid dus, denk aan meer zelfcontrole, meer zelfvertrouwen. Een deel van de jongeren komt vanuit opvanginstellingen. Sport kan hen structuur en richting geven en hen helpen om aan de maatschappij deel te nemen.”

foto van Sport it in de wijk. De foto laat 3 jongeren zien al hangend in een hek.
sport-it in de wijk (c) Fotografie Michel Hobij

Samenwerken met partners in de wijk

Heemskerk werkt binnen ‘Delft voor Elkaar’: een netwerkorganisatie met professionals vanuit verschillende vakgebieden. Maatschappelijk werkers, jongerenwerkers, buurtsportcoaches, sociaal werkers en anderen werken samen aan verschillende projecten, waaronder Sport-it in de Wijk. Heemskerk: “We gebruiken sport als middel om ook andere doelen te bereiken. Dan heb je experts nodig en moet je als team aan de slag. Wij hadden elkaar voor de start van het project al deels gevonden en met de ontwikkeling van Delft voor Elkaar en de inzet van Sport-it in de wijk zijn deze lijntjes alleen maar korter geworden.”

Doel: een wijk zonder werkloosheid

foto Nancy Gerritsen in actie. Zij komt al juichend en rennend over de finish
Nancy Gerritsen

Ook in Enschede werken veel verschillende partijen samen bij het inzetten van de interventie Scoren met Gezondheid. Herma Scholten, projectleider Sociaal Domein voor de gemeente Enschede: “In 2010 zijn wij een project gestart in twee wijken, de Wesselerbrink en Pathmos/Stevenfenne. Wijken met lage inkomens en veel bewoners van allochtone afkomst. In Pathmos/Stevenfenne was het ambitieuze doel voor de lange termijn: een werkloosheidsvrije wijk. En de eerste stap daarbij was het activeren van mensen in die wijk.”

Scoren met Gezondheid is hier begonnen als een interventie voor volwassenen, maar is later in de Wesselerbrink ook ingezet voor groepen jongeren van 16 jaar en ouder. Nancy Gerritsen, destijds werkzaam als coördinator sportstimulering, nu spelverdeler bij Sportaal, het gemeentelijk Sportbedrijf van Enschede, vult haar collega aan. “Kwetsbare jongeren kun je alleen bereiken door andere jongeren en door enthousiaste mensen die daadwerkelijk met de doelgroep werken. Jongerenwerkers, wijkcoaches, leraren, begeleiders van jonge moeders… Zij hebben al een vertrouwensband opgebouwd en hun advies is zoveel meer waard dan een flyer of een berichtje in de krant.”

Spreek jongeren aan in hun eigen taal

Gerritsen heeft in nauw overleg met de interventie-eigenaar Scoren met Gezondheid aangepast voor jongerengroepen. De docenten van het ROC van Twente speelden daarin een hoofdrol. Zij hebben, in overleg met de jongeren zelf, het programma op maat gemaakt. “Zet jongvolwassenen bij elkaar in één groep en sluit aan bij hun belevingswereld. Als je ze niet direct en in hun eigen taal aanspreekt verlies je ze.”

Samen sporten is pas stap 1

Naast de aanpassing van het programma zelf, zorgde Gerritsen vooral voor een aansluiting op overige interventies. “Er zijn al zoveel trajecten om jongeren te activeren.Zo hadden we in Enschede verschillende projecten om hen bijvoorbeeld aan een baan of startkwalificatie te helpen. Wij hebben toen gezegd: laat Scoren met Gezondheid dan een mooi voorportaal zijn. Samen sporten, maar ook persoonlijke oefenprogramma’s doorlopen, samen koken en eten, weerbaarheidstrainingen volgen. Soms zelfs samen met de spelers van FC Twente. Jongeren worden 12 weken lang geënthousiasmeerd en gemotiveerd. Ze krijgen zelfvertrouwen, en daarmee een blik op de toekomst. En daarna ga je kijken of je een opleiding wilt gaan volgen, werk gaat zoeken. Zo zorgen we voor een startfase en motivatie voor doorstroom.”

Erkende interventies sloten beste aan bij vraag

portret van Tim Heemskerk
Tim Heemskerk

Waarom is er in Delft voor een erkende interventie gekozen? Heemskerk: “Op zich is Vrijenban een vrij groene wijk met behoorlijk veel speelplekken. Maar de bewoners -en dan vooral de jongeren- zijn er niet tevreden over. In Vrijenban is slechts 23% van de jeugd lid van een sportclub. Het was duidelijk dat we meer vraaggericht moesten werken, goed naar de jongeren moesten luisteren. Dat konden we doen met Sport-it in de Wijk. De groep jongeren waar we het over hebben is lastig bereikbaar. Je kunt zelf van alles verzinnen, maar het is belangrijk dat je hun taal spreekt.

De organisatie achter Sport-it in de wijk, Click F1, weet wat deze jongeren willen. Ze hebben hun vertrouwen en zijn op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en trends. Voetbal, zelfverdediging, zumba, freerunnen… Met hun ervaringen en tools hebben we lokaal het maximale eruit kunnen halen. Alles was duidelijk beschreven, met goede tips voor uitvoering en borging. En geen superstrak keurslijf, we hebben lokaal heus wel wat dingen aangepast.”

Waar zet je je geld op in?

Ook Nancy Gerritsen heeft in Enschede de erkende interventie iets aangepast. “Maar de basis staat. En die moet je kunnen verantwoorden. Bij de gemeente zitten beleidsbepalers die wel of niet gaan investeren in een project. Die willen natuurlijk graag weten of een aanpak al in de praktijk of wetenschappelijk bewezen is. Zij moeten ook weer verantwoording afleggen richting gemeenteraad of wethouders: waar zet je je geld op in? En voor mezelf, meer vanaf de sportkant gezien: ik vind het belangrijk om te weten of de interventie meerwaarde in het werkveld heeft. Of ga je je storten op de zoveelste pilot?”

Borging en succes op persoonlijk niveau

In Delft is de Sport-impuls periode inmiddels afgelopen. Tim Heemskerk: “Het is een geslaagde tijd geweest waarin we veel jongeren hebben bereikt. Maar het aantal deelnemers is voor ons niet het belangrijkste. Veel mooier nog vinden we het dat we onze activiteiten hebben weten te borgen. Ze zijn niet alleen in de Sportimpuls-periode uitgevoerd, maar maken nu onderdeel uit van het vaste programma. Onze organisatie Delft voor Elkaar voert wekelijks nog steeds vijf activiteiten uit voor deze groep. Daar zijn we trots op.”

Naar opleiding of werkplek

Ook Nancy Gerritsen geeft aan dat het lastig is om keiharde resultaten te benoemen. “Je hebt het hier over een moeilijke groep met risicojongeren, waardoor ook de kans op uitval vrij groot is. Dat weet je. In een aantal groepen hebben we wel degelijk gehad dat mensen uitvielen, maar bij de jongeren die het traject wél doorlopen, hebben we ook echt goede resultaten: die leidt je toch toe naar een opleiding of werkplek, naar een nieuwe toekomst.

Ook bij de volwassenen behaalde Scoren met Gezondheid succes in Enschede. Herma Scholten: “We hebben gezondheidswinst behaald, maar het project is vooral succesvol geweest omdat mensen het als heel prettig hebben ervaren en ervan zijn opgeknapt. Ze zijn sociaal actiever en zijn soms na jaren thuis te hebben gezeten weer mee gaan doen.”

Blijf met jongeren in gesprek

Ga je in je eigen gemeente aan de slag met sport- en beweegaanbod voor kinderen en jongeren in armoede? Vanuit Delft en Enschede zijn er veel praktische tips om te delen. “Maak gebruik van de omgeving”, begint Tim Heemskerk. “Dit zijn geen makkelijke groepen om te bereiken en vast te houden, daar heb je meerdere partijen voor nodig. En vooral de jongeren zelf natuurlijk. Blijf met ze in gesprek en neem ze serieus. Wat willen ze graag? Waar kun je op inspelen? Geef de doelgroep voldoende aandacht en zorg dat ze kunnen meebeslissen in de uitvoering van de interventie.”

Afspraken met partners

Herma Scholten

Herma Scholten benadrukt vooral het belang van goede partnerorganisaties bij het ontwikkelen van programma’s voor deze groep. “Wij hebben een convenant gesloten met Menzis op het gebied van gezondheid en preventie. Daar paste Scoren met Gezondheid prima bij. En we hadden ook een stevige samenwerking met het ROC. Voor de doorstroom naar volwasseneneducatie, maar ook voor de uitvoering van Scoren met Gezondheid en de inhoud van het lesmateriaal. Ook hebben we door de samenwerking met het ROC jonge, bevlogen docenten voor de groep. Daarnaast werken we met nog veel verschillende andere lokale organisaties die de jongeren aanspreken, waaronder FC Twente.”

Tips

Nancy Gerritsen sluit af: “Mijn tip voor collega’s? Houd het praktisch en concreet. Anders blijf je teveel en te lang in visies hangen. Maar visies moeten concreet worden gemaakt. Zo hebben wij in Enschede alle interventies die zich op deze jongeren richten grondig in kaart gebracht. Wie richt zich op welk moment op welk deel van deze groep en op welk probleem? Hoe lang duurt zo’n traject en waar gaan die jongeren daarna naar toe? Door zo’n inventarisatie kun je ook goed zien of je in elkaars vaarwater zit. Of dat je elkaar juist aanvult. Doe je zo’n concretiseringsstap niet, dan zeg je in je visie misschien wel dat je alles op elkaar afstemt, maar kom je vervolgens niet tot de kern.”

Lees meer:

Auteurs:

Dorien Dijk
Kenniscentrum Sport
Rebecca Beck
Kenniscentrum Sport

Bewaren:

Bewaren

Gerelateerde artikelen

Anderen bekeken ook