Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Innovatie dankzij data

Artikel

Begin op een verjaardag over de term sportinnovatie en al snel wordt er gezegd: ‘Ah, die hockeycoach met zijn gekke videobril en ijsbaden.’ De aanwezigen doelen dan natuurlijk op Marc Lammers, bondscoach van de gouden olympische hockeyvrouwen in… 2008. “Alsof de tijd heeft stilgestaan en er sinds Beijing niets meer is gebeurd”, zegt Koen van Nol, ondersteuner van het Topteam Sport. “Integendeel.”

Hij snapt het best, die onwetendheid bij het gros van de mensen. “Het gaat de meesten ook wel een beetje boven de pet af en toe met al die vondsten”, zegt voormalig judoka en technisch directeur Van Nol. “Als het gaat om innovaties dan denken de meeste mensen toch aan producten. Tastbare voorbeelden zijn het mooiste. Een dingetje. Neem die spuitbus van voetbalscheidsrechters. Daar hebben veel mensen, ook op verjaardagen, wel een beeld bij.”

Tokyo

Maar er is meer gaande. Ook in Nederland – behorend tot de meest innovatieve landen ter wereld. Niet voor niets maakten ook sportonderzoekers deel uit van de handelsmissie die begin november op bezoek ging in Tokyo. De stad waar in 2020 de Olympische Spelen plaatsvinden. “De Japanners zien Nederland als een ‘good practice’ op het gebied van sportonderzoek.”

Alle hogescholen en universiteiten waar aan sportonderzoek wordt gedaan kregen in 2012 een oproep om met sportinnovatievoorstellen te komen. Georganiseerd vanuit het Topteam Sport, een speciaal orgaan dat is geformeerd om minister Edith Schippers te adviseren in haar nieuwe sportinnovatiebeleid. In al deze projecten valt direct iets op. “De ongelooflijke behoefte aan meten”, zegt Van Nol. “En de kunst om alle kennis direct om te kunnen zetten in feedback.”

Topteam Sport overhandigt de Kennis- en Innovatie agenda 2015-2020 aan minister Schppers (VWS).
Topteam Sport overhandigt de Kennis- en Innovatie agenda 2015-2020 aan minister Schippers (VWS).

Een mooi voorbeeld is het sensorenonderzoek van zwemcoach Martin Truijens vanuit Amsterdam en Eindhoven. Via deze sensoren worden tijdens trainingen en oefeningen allerlei data verzameld. “Informatie waarmee hij maar ook zijn zwemmers direct zien of en hoe ze hun training kunnen aanpassen.”

Winnen in bed

Of het onderzoek dat op Papendal plaatsvindt naar hoe sporters slapen. “Een belangrijk maar nog onderbelicht aspect voor sporters. Niet voor niets wordt er gezegd: de Tour de France win je in bed.” De onderzoekers richten zich vooral op het verband tussen slaap, concentratie, maar ook fysiek herstel. In hoeverre wordt dat beïnvloed door slaap? “Het werkt helemaal goed omdat die gasten direct feedback krijgen. Ook zijn er allerlei grote partijen zoals Philips en Auping bij betrokken.”

Dan heb je nog het onderzoek met behulp van de Google Glass-bril. Onder meer door de roeiers van Mathijs Hofmijster. “Bij een sport als wielrennen kon je mooi je vermogen meten op de fiets. Bij sporten als roeien of schaatsen kon dat lange tijd niet. Nu kan dat wel. En het mooie; er is directe feedback door die bril. Sven Kramer kan nog tijdens het schaatsen zien welke slag er wel en welke er niet goed gaat. Dat is veel beter dan als hij de bevindingen pas ’s avonds op zijn hotelkamer te horen krijgt.”

Biomedische Fysica

Maar het mooiste voorbeeld is misschien wel het onderzoek van Ton van Leeuwen, hoogleraar Biomedische Fysica in het AMC. “Hij is het voorbeeld van iemand die misschien geen echte sportonderzoeker is. Hij houdt zich onder meer bezig met de vochtbalans bij patiënten in het ziekenhuis. En toch heeft hij zich gemeld toen we de sportcall uitschreven. Van Leeuwen ziet de sport namelijk als een ideale onderzoeksomgeving om zijn vraag mee te kunnen beantwoorden.”

“Ton wil meten. Voorspellen. Niet via een naald maar via een lichtstraal door de huid heen. Hij wil uitvinden hoe je patiënten zo goed mogelijk kunt monitoren, bijvoorbeeld via een polsbandje. Heel handig voor oudjes thuis die vergeten te drinken. Wat zou het niet mooi zijn als er ineens een lampje gaat branden met de boodschap aan oma op de bank dat er weer even iets gedronken moet worden?”

Tiger Woods

Dan is de sport een ideale omgeving om een dergelijk systeem te ontwikkelen en te perfectioneren. Ook vanwege de exposure. “Bij veel sporten is drinken best een dingetje”, zegt Van Nol. “Neem de golfsport waar vooral de toppers veel te weinig vocht tot zich blijken te nemen tijdens hun rondje over 18 holes. Door te drinken ga je immers vaker plassen en dat is niet altijd handig.

Kortom: wat zou de impact zijn als Tiger Woods in de strijd om de olympische titel via zijn horloge een seintje krijgt dat hij moet drinken en prompt de wedstrijd wint? Dat is natuurlijk mooi voor Tiger maar uiteindelijk ook voor je omaatje thuis op de bank.” En dan nog hoort Van Nol ontkenning zodra hij in gezelschap de vraag stelt of Van Leeuwen een sportonderzoeker is. “Waarom? De sport zit juist te springen om dit soort initiatieven. Er zijn zoveel potentiële onderzoekers die indirect bezig met sport. Alleen weten wij dat niet, en zij ook nog niet.”

Neem DSM dat bezig is met het ontwikkelen van de juiste coating voor een roeiboot tijdens de Spelen. “Zou het niet veel interessanter zijn als je deze coating ook op een olietanker kunt smeren waardoor die tanker minder weerstand ondervindt dus sneller op het water is en een miljoen euro minder aan brandstof verbruikt?”

Sensorenshirt

Of de Koninklijke Ten Cate, bekend van de circa 1500 kunstgrasvelden die ze per jaar maken. Maar dat bedrijf is ook bezig met het ontwikkelen van een T-Shirt met daarin allerlei sensoren. Het doel is een shirt te maken dat een patiënt in een ziekenhuis aantrekt en er niet meer allerlei slangetjes hoeven worden aangebracht om te weten hoe die patiënt er voor staat. “Dat kan een fantastische maatschappelijke innovatie zijn die ontwikkeld wordt via de sport.”

“Dat is het mooie aan sport” zegt Van Nol. “Er kan vaak veel makkelijker onderzoek worden gedaan dan bij voorbeeld in de zorg. Daar wordt bijna niks afgegeven aan informatie. Als je kijkt hoe makkelijk sporters hun data afgeven en willen delen… Ze doen alles om beter, sneller en sterker te worden. Dat is toch fantastisch. En de rest van de maatschappij kan daar weer van profiteren.”

Meer lezen over sportdata? Lees het artikel ‘Sport Data Valley draagt bij aan onze maatschappij’.

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.