Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Hoeveel geld geven gemeenten uit aan sport?

Feiten & cijfers

Wat zijn de gemeentelijke uitgaven voor sport? En verschillen de uitgaven per inwoner als je kijkt naar de grootte van de gemeente? Welke andere factoren hebben invloed op de uitgaven die een gemeente doet voor sport?

Gemeenten geven bijna 1.2 miljard euro uit aan sport

Geldstromen in de sport - klik op afbeelding voor vergroting
Geldstromen in de sport – klik op afbeelding voor vergroting

Gemeenten gaven in 2014 netto € 1.195 miljoen uit aan sport. Dat is meer dan in 2010 (€ 1.141 miljoen). Gecorrigeerd voor inflatie zijn de uitgaven van gemeenten aan sport sinds 2010 echter met 3% gedaald. Voor 2015 begrootten gemeenten € 1.156 euro miljoen aan sport uit te geven, € 39 miljoen minder dan in 2014 is gerealiseerd.

Dat zijn de belangrijkste bevindingen uit onderzoek van het Mulier Instituut naar gemeentelijke uitgaven aan sport, dat in samenwerking met onder andere CBS, VNG en VSG is uitgevoerd en op 29 oktober 2015 door Minister Schippers van VWS aan de Tweede Kamer is aangeboden.

Uit het onderzoek blijkt dat sport de afgelopen jaren is ontzien bij bezuinigingen. Waar de totale gemeentelijke uitgaven tussen 2010 en 2014 met 12% daalden, stegen de sportuitgaven met 5%. Uitgedrukt in procenten van de begroting steeg het aandeel sport van 2,6% in 2010 naar 2,8% in 2014.

Verschillen tussen gemeenten

Tussen gemeenten bestaan grote verschillen in gemeentelijke uitgaven aan sport. Gemiddeld gaven gemeenten in 2014 netto € 67 per inwoner uit aan sport. 25% van de gemeenten geeft minder dan € 48 per inwoner uit aan sport terwijl 25% meer dan € 82 per inwoner uitgeeft.

Grotere gemeenten geven per inwoner meer uit aan sport dan kleinere gemeenten. Zo gaven gemeenten met meer dan 100.000 inwoners in 2014 €77 per inwoner uit aan sport en gemeenten met minder dan 20.000 inwoners gemiddeld € 64 per inwoner. Een verklaring kan gelegen zijn in het verschil in voorzieningenaanbod tussen grote en kleine gemeenten. Grote gemeenten hebben een regionale functie en bieden daardoor vaker duurdere voorzieningen aan zoals een ijsbaan, atletiekbaan of honk- en softbalaccommodatie en hebben meerdere zwembaden binnen de gemeentegrenzen.

Andere interessante conclusies uit het rapport

  • Naar provincie blijkt dat gemeenten in de provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel meer dan € 75 per inwoner aan sport uitgeven. Dit kan te maken hebben met het relatief grote aantal (kleinschalige) sportaccommodaties dat in deze provincies aanwezig is om sport voor de burger bereikbaar te houden (zie ook Hoekman, Hoenderkamp & Van der Poel, 2013). Daarbij speelt ook een rol dat in deze provincies sterk grootstedelijke gebieden ontbreken, waardoor meerdere kleinere steden een centrumfunctie voor de regio vervullen.
  • In gemeenten waar weinig jongeren tot 20 jaar wonen (tot 20% van de bevolking) wordt per inwoner meer aan sport uitgegeven dan in de gebieden waar jongeren meer dan een kwart van de bevolking vormen (€ 74 versus € 61). Dit kan verband houden met stedelijkheid, omdat in stedelijke gebieden het aandeel kinderen kleiner is dan elders. Daarnaast is het mogelijk dat een deel van de kosten, voor bijvoorbeeld sportaccommodaties, bij gemeenten met veel jongeren terugkomen op de onderwijsbegroting als investering voor bewegingsonderwijs.
  • In gebieden waar een bevolkingskrimp wordt voorzien, geven de betreffende gemeenten per inwoner gemiddeld meer aan sport uit dan in andere gemeenten (verschil € 7). De verklaring schuilt mogelijk in de behoefte van gemeenten om de bestaande sportaccommodaties in stand te houden terwijl de bevolkingskrimp zich al heeft ingezet. Door de afname van het bevolkingsaantal nemen de uitgaven per inwoner jaarlijks toe.
  • De gemeenten die een sterker accent op het eigen beheer van sportaccommodaties laten zien (33% van de gemeenten), geven per inwoner meer uit dan gemeenten waar het accent meer op uitbesteding ligt (€82 versus €58).

Beperkingen aan de vergelijkbaarheid van gemeentelijke uitgaven aan sport

Het rapport laat zien dat gemeenten geen uniforme wijze van het boeken van uitgaven aan sport hanteren:

  • Er zijn verschillen in de posten waarop gemeenten de rijksbijdrage voor de combinatiefunctionaris/buurtsportcoach boeken.
  • De kosten voor de exploitatie van een sportaccommodatie komen op een andere plek
    terug als het een accommodatie in eigen beheer betreft, vergeleken met een sportaccommodatie die aan een marktpartij in beheer is gegeven.
  • Beleidswijzigingen resulteren in een andere wijze van rapporteren van overheidsuitgaven bij gemeenten tussen de jaren. Hiermee ontstaan verschillen tussen gemeenten, alsook verschillen tussen de jaren binnen een gemeente.

Waarop wordt bezuinigd?

Op basis van de jaarverslagen van gemeenten kunnen we concluderen dat in een deel van de gemeenten bezuinigingen op sport hebben plaatsgevonden. Daaruit is ook af te leiden waarop is bezuinigd. De jaarverslagen laten zien dat bij bezuinigingen vooral wordt verwezen naar het tariefsysteem, doorschuiven van onderhoud, aanpassing (meestal: afschaffen) van subsidies voor sportverenigingen en het verhogen van de zelfwerkzaamheid en zelfredzaamheid van sportverenigingen.

Naast de bezuinigingen vinden in sommige gemeenten ook (incidentele) investeringen plaats in sportaccommodaties. Dit biedt deels een verklaring voor de gelijkblijvende totale sportuitgaven, zonder correctie voor inflatie en bevolkingsgroei/afname, van gemeenten waar toch op diverse plekken bezuinigingen doorklinken.

De onderzoekers concluderen dat het van belang is om goed zicht te blijven houden op de totale gemeentelijke uitgaven aan sport, de diversiteit hierin tussen gemeenten en de ontwikkelingen op begrotingsregels. Het zou kunnen dat de nieuwe collegeperiode die in 2015 is ingegaan alsnog leidt tot serieuze bezuinigingen op de gemeentelijke sportuitgaven. Het blijft dan ook zeer gewenst om jaarlijks de gegevens voor gemeenten op dit onderwerp bij elkaar te brengen en te analyseren.

Bron: Hoekman, R., & Dool, R. van den (2015). Gemeentelijke uitgaven aan sport: een overzicht van de ontwikkelingen (2010-2015). Utrecht: Mulier Instituut.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.