Gezamenlijk inzetten op alle ouderen, van vitaal tot kwetsbaar – interview ROC Rijn en IJssel CIOS Arnhem en ROC Tilburg | Alles over sport

Gezamenlijk inzetten op alle ouderen, van vitaal tot kwetsbaar - interview ROC Rijn en IJssel CIOS Arnhem en ROC Tilburg

Blog

geplaatst op: 23 juni 2016

Het aantal ouderen in Nederland neemt toe, en blijft bovendien steeds langer thuis wonen. Naarmate de leeftijd vordert, is participeren, mobiel blijven en sociaal actief zijn in de eigen woonomgeving steeds belangrijker om eenzaamheid tegen gaan. Bewegen is en blijft een effectief middel om je fysieke en sociale actieradius te behouden (of uit te breiden). Maar zijn er wel voldoende beweegprofessionals die dit voor ouderen kunnen bewerkstelligen? Hierover sprak Jolanda de Zeeuw, adviseur bij Kenniscentrum Sport, twee docenten die al jaren in ‘het vak’ zitten en een oplossing proberen te bieden voor deze uitdaging.

Helmi van der Loo van ROC Tilburg en Rita Sissing van CIOS Arnhem bundelen hun ervaring en kennis vanuit de praktijk en vanuit de opleiding. Beide opleidingsinstituten bieden nu drie opleidingen/modules aan, die de gehele doelgroep ouderen bestrijken.

Waarom bieden jullie deze verschillende opleidingen aan?

Helmi van der Loo: “We worden steeds ouder en daar willen wij op inspringen met het toerusten van gespecialiseerde docenten voor meerdere groepen binnen de doelgroep ouderen. Waar de 60 jarige oudere nog aan heel veel sportieve activiteiten kan deelnemen is de gemiddelde 85 jarige oudere aangewezen op een meer specifiek aanbod dat recht doet aan zijn/haar lichamelijke en wellicht ook geestelijke mogelijkheden”. Rita Sissing vult hierop aan: “Door een aantal maatschappelijke ontwikkelingen is er meer vraag ontstaan naar een opleidingsprogramma voor zorg- en welzijnsprofessionals. Waar vroeger de MBvO-docent werd ingehuurd door een zorginstelling krijgen nu steeds vaker de zorgprofessionals de taak om het bewegen ‘handen en voeten’ te geven. In de wijk is dat de combinatiefunctionaris. Hij/zij krijgt steeds vaker te maken met de nog thuiswonende doelgroep kwetsbare ouderen. Bewegen is al lang niet meer één uurtje in de week MBvO. Het dagelijks en gedurende de dag bewegen is een onderdeel van een gezonde leefstijl voor ouderen. Zelfredzaamheid en kwaliteit van leven bevorderen door veilig en gezond bewegen, dat wordt de opdracht van de Senioren Beweegbegeleiders (SBB).

Je noemt al dat door de maatschappelijke ontwikkelingen steeds meer vraag is vanuit de zorg- en welzijn professionals. Ik hoor uit het werkveld dat het steeds lastiger is om goede beweegdocenten te vinden. Merken jullie dat aan de belangstelling voor de opleidingen?

Rita Sissing: “Dat zou je wel denken, maar dat uit zich vooralsnog niet in het aantal inschrijvingen. Organisaties sturen nog te weinig hun professionals naar deze scholing. Een ander feit is dat de CIOS student vaak doorstroomt naar het HBO. De zij-instromers die wij opleiden kunnen vaak uren overnemen. Maar wel tegen een soort vrijwilligers vergoeding. Niet iedereen kan zich dat veroorloven. Dit kan het tekort verklaren”. Helmi van der Loo ervaart wel dat er meer belangstelling is vanuit de organisaties maar ziet dit nog niet terug in een toenemend aantal cursisten. “Jammer genoeg wordt de deskundigheid van specifiek toegeruste docenten op het gebied van bewegen voor ouderen toch onvoldoende gewaardeerd. We zien in de praktijk veel situaties waarin mensen lesgeven die over óf te weinig didactische of methodische vaardigheden beschikken óf te weinig expertise hebben m.b.t. gezondheidskundige en psychosociale aspecten van het ouder worden. Het specifieke karakter en de kwetsbaarheid van de doelgroep vraagt om kennis en vaardigheden die naast het aanbieden van beweeglessen op alle niveaus ook gericht is op sociale cohesie. Waardoor het behoud en zelfs vergroten van de zelfredzaamheid als doelstelling kan worden gerealiseerd.”

Dit laatste klinkt echt als de methodiek MBvO. Komt de aanpak van MBvO terug in jullie opleidingen?

Helmi van der Loo: “De opleidingen borduren voort op de oude MBvO opleiding met aanvulling van kennis en vaardigheden die ontstaan zijn uit voortschrijdend en met name wetenschappelijk inzicht. We zullen ons voortdurend moeten oriënteren op nieuwe bevindingen van experts en die inzichten doorvertalen naar onze opleidingen. Rita Sissing: “MBvO was destijds een goed product. De opleiding was een applicatiecursus voor hoger opgeleiden ALO en fysiotherapeuten. Was gericht op kostwinners die veelal HBO opgeleid waren. Dit zorgde voor kwalitatief goed opgeleide lesgevers, maar dan wel als bijbaantje. Vooral het werken met de beweegintenties heeft zijn waarde bewezen. Wij zorgen dat het goede blijft behouden en vullen aan met nieuwe inzichten en benadering voor bewegen. De senioren Beweegbegeleider en de senioren Sportleider doet meer dan alleen een uurtje bewegen met de groep ouderen. Hij/zij zal steeds vaker als adviseur en beweegcoach optreden. Ouderen bewust maken van hun beweeggedrag en met goede activiteiten werken aan de zelfredzaamheid van ouderen zijn de speerpunten van onze opleidingen.”

Opleidingen ontwikkelen vaak hun eigen inhoud, waarom zijn jullie gaan samenwerken?

Helmi van der Loo: “Kenniscentrum Sport bracht mij in contact met Rita omdat zij al gestart was met een pilot rond de thematiek kwetsbare ouderen. Rita wilde doorontwikkelen en ik kon daarbij aansluiten omdat we vanuit ROC Tilburg wilden starten met de opleiding gericht op de kwetsbare ouderen. “ De kracht van onze samenwerking is dat we expertise bundelen en dat versterkt de nieuwe producten. Onze samenwerking is constructief en plezierig, vertelt Helmi.
Rita: “Er wordt kennis gedeeld en veel van elkaar geleerd. Juist door te kijken naar de verschillende manieren van werken binnen de ROC’s is het verfrissend om te ontdekken hoe het anders kan.” De inhoud van de opleiding is opgebouwd vanuit de kernthema’s uit de opleiding voor jonge en actieve senioren. Deze zijn door vertaald naar de doelgroep kwetsbare ouderen. Helmi: “Dat betekent een dieper ingaan op bijv. lichamelijke en geestelijke aandoeningen en de didactische en methodische consequenties daarvan voor de beweegles. Valpreventie, bewegen & muziek, bewegen met dementie, de beweegtuin, spelen aan tafel zijn hiervan enkele voorbeelden.” Rita: “SBB is ontstaan vanuit het feit dat de opleiding Seniorensportleider te weinig ging over de doelgroep kwetsbare ouderen en te weinig aansloot bij de op te leiden doelgroep zorg- en welzijnprofessionals. De IGZ bouwstenen beweegstimulering waren de basis voor de leereenheid Beweegstimulering (in Tilburg Beweegcoördinator)”

De opleiding Beweegcoördinator of module Beweegstimulering is gebaseerd op de 7 bouwstenen die de Inspectie Gezondheidszorg heeft opgesteld om ouderen in zorg & verpleeghuizen aan het bewegen te krijgen. De coördinator leert in 10 weken het beleid van het management naar aanbod op de werkvloer ‘te vertalen’. Daarnaast leren de cursisten om te kijken naar de mogelijkheden binnen hun eigen werkomgeving waarmee zij ouderen stimuleren in om te gaan bewegen maar vooral ook te blijven bewegen. “In de pilotronde in Arnhem ontstonden zo hele interessante oplossingen. De cursist gaat dus meteen ook aan de slag met het creëren van beweegaanbod binnen de eigen organisatie.” aldus de ervaring van Rita Sissing.

Wat zijn de ervaringen van (pilot)studenten?

Rita: “De cursisten uit de pilotronde waren allen zorgprofessionals. Zij konden het geleerde direct toepassen in hun dagelijkse praktijk. Ook konden zij zich profileren als de deskundige op het gebied van bewegen en beweegstimulering binnen hun organisatie. Dit gaf hen de mogelijkheid om het werk te doen waar zij energie van krijgen.”

Helmi: “Zijn zeer positief! We krijgen wel te horen dat het veel zwaarder is dan men dacht. We zijn n.l. verplicht om de opleidingen op niveau 3 ( m.u.v. senioren Beweegcoordinator, niveau 4) aan te bieden. Omdat wij als ontwikkelaars van mening zijn dat de doelgroep zeer specifiek en kwetsbaar is, vragen wij van de cursisten veel inspanningen m.b.t. de theorie en het lesgeven(de stage). Het niveau is daardoor wellicht hoger dan mbo niveau 3.”

Als ik dan de koppeling maak naar het werkveld, hoe zien jullie het werkveld? Denkend aan de bezuinigingen, beweegactiviteiten worden door vrijwilligers gedaan….

Rita: “Natuurlijk kan de vrijwilliger eenvoudige beweegmomenten zoals samen wandelen, bewegen aan tafel en/of huishoudelijke taken prima begeleiden binnen de zorginstelling en in de wijk. Zij moeten daar wel bij begeleid worden. Een kwetsbare senior is gemakkelijk te overbelasten. Binnen de opleiding Senioren beweegbegeleider is daarom ook een leereenheid ‘Train de trainer’ ingebouwd. De senioren Beweegbegeleider leert hoe hij vrijwilligers kan inzetten en begeleiden bij het dagelijks bewegen van de kwetsbare ouderen. Helmi geeft aan dat het verbazingwekkend is dat de ouderenzorg niet in ziet dat de kwaliteit van leven van ook kwetsbare ouderen, zowel lichamelijk als geestelijk, toeneemt door structureel ( lees dagelijks) te bewegen. “Men beseft niet dat investeren in goede docenten daarbij heel belangrijk is. Een bijkomend voordeel is dat een oudere die zich prettiger en beter voelt minder ’n beroep doet op de gezondheidszorg. Met andere woorden een investering in beweegaanbod door goed toegeruste docenten is de juiste bezuinigingsmaatregel!!” aldus Helmi van der Loo.

Zie je ook een rol weggelegd voor de sportvereniging voor deze kwetsbare ouderen doelgroep?

Helmi: “Als het gaat om ouderen die niet in aanmerking komen voor opname in een zorg- of verpleeghuis moet de gemeenschap en in sommige gevallen de sportvereniging voorzien in de behoefte. Dat moet haalbaar zijn omdat deze doelgroep niet meer werkt en op incourante tijden ( overdag) kan sporten/bewegen. Rita vult aan “De combinatiefunctionaris in de wijk zal vaker de opdracht (moeten) krijgen om kwetsbare ouderen te betrekken bij beweegactiviteiten. Hij kan dat goed samen met de zorginstellingen realiseren, bijvoorbeeld door samen te werken met de Senioren Beweegbegeleider. Andersom kan natuurlijk ook. De SBB-er die mogelijkheden zoekt in de wijk. De opleiding SSB is daarom ook zeer geschikt voor combinatiefunctionarissen sport en bewegen. Door cursisten te betrekken uit beide sectoren zal er veel van elkaar geleerd kunnen worden. Ik kijk er al naar uit!”

Opleidingsaanbod in beeld

Opleiding Sport & Beweegleider Senioren (Tilburg)

Sportleider Seniorensport( Arnhem)

Senioren Beweegbegeleider Senioren Beweegcoördinator

(Tilburg)

Module Beweegstimulering (Arnhem)

Niveau 3 3 4
Certificaat S&B leider Senioren Senioren Beweegbegeleider Senioren Beweegcoördinator/ Beweegstimulering
Duur opleiding 30 avonden 18.00- 21.30u 20 avonden 18.00u- 21.30u 10 avonden 18.00u-21.30u
Doelgroep Vitale en actieve senioren Kwetsbare senioren Kwetsbare senioren
Wat doe je Lesgeven gymnastiek, sport en spel Beweegbegeleiding (groep en individueel) ‘Vertalen’ van beleid naar beweegaanbod volgens richtlijnen Inspectie Gezondheidszorg (IGZ)
Wat leer je Lesgeven aan vitale en actieve senioren Begeleiden kwetsbare senioren m.b.t. liefst dagelijks bewegen Coördineren, implementeren en stimuleren van bewegen aan de hand van de 7 bouwstenen van IGZ
Toelatingsvoorwaarden HBO/MBO ervaring met Sport & Bewegen Senioren MBO Affiniteit m.b.t. bewegen met senioren HBO/ MBO met affiniteit m.b.t. bewegen met senioren
Stage 20 weken 2 u 20 weken 2u Zelfstandig implementeren interventie(s)

Lees meer

Auteurs:

Jolanda de Zeeuw
Kenniscentrum Sport
Rita Sissing
CIOS Arnhem

Bewaren:

Bewaren

Gerelateerde artikelen

Anderen bekeken ook