Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Gemeenten aan het stuur als het gaat om preventie van zorg

Artikel

Succesvol bouwen aan preventie van ziekte en het stimuleren van een gezonde leefstijl vraagt om samenwerking tussen zorgverzekeraars, gemeenten en andere stakeholders. Belangen verschillen, maar vallen ook steeds meer samen. In de samenwerking tussen zorgverzekeraars en gemeenten blijkt de gemeentepolis een katalysator. Lees hier welke positieve mogelijkheden tot samenwerking het ministerie van VWS signaleert en stimuleert. Kenniscentrum Sport destilleert de kansen en mogelijkheden voor gemeenten en geeft vijf praktische tips om via de gemeentepolis te sturen op preventie en de samenwerking met zorgverzekeraars te richten op gezamenlijke preventiedoelen.

Staatssecretaris Van Rijn positief over samenwerking gemeenten en zorgverzekeraars

Op 28 maart 2017 informeerde Staatssecretaris Van Rijn (VWS) de Tweede Kamer over de stand van zaken rond de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars op het terrein van preventieve interventies voor risicogroepen. Van Rijn is positief over deze samenwerking. Daarbinnen blijkt het afsluiten van een gemeentepolis voor kwetsbare groepen een goede vorm van vruchtbare samenwerking tussen verzekeraars en gemeenten.

Preventieve interventies bevatten vaak zowel elementen die verzekerde zorg zijn (bij een medisch vastgesteld hoog risico op een ziekte of als het risico zich al heeft gemanifesteerd), als elementen die dat niet zijn, zoals begeleiden bij bewegen, en tot de gemeentelijke verantwoordelijkheid behoren. Een gedeelde doelstelling en gezamenlijke inzet vormen bouwstenen voor een succesvolle aanpak. Er vindt al steeds meer bundeling van ontwikkel- en opschaalkracht plaats. Met de subsidieregeling voor preventiecoalities (van zorgverzekeraars en gemeenten) ondersteunt VWS dit proces.

Onderzoek van bureau BS&F in opdracht van het ministerie van VWS laat zien dat de gemeentepolis nog beter benut kan worden voor preventieve interventies en draagt daar bouwstenen voor aan.

Bouwstenen voor verbinding

In februari 2017 heeft BS&F haar onderzoek ‘Preventie en de gemeentepolis’ gepresenteerd. Omdat de gemeentepolis een belangrijke voorziening is voor mensen met een laag inkomen en hoge Zorgkosten, is deze bij uitstek geschikt om coalities te vormen rond deze groep. Gemeenten en zorgverzekeraars hebben hier immers allebei een verantwoordelijkheid in. Het onderzoek geeft aan dat er preventieve activiteiten zijn opgenomen in de dekking van het aanvullend pakket, maar dat we nog te weinig weten over het gebruik daarvan.

Het onderzoek kijkt naar de feitelijke inhoud van de gemeentepolis, naar de financiering, de organisatie en het bereik ervan, beschrijft een aantal goede voorbeelden en schetst ten slotte een aantal bouwstenen voor het vervolg.

Verschillen tussen zorgverzekeraars

Het onderzoek concludeert dat zorgverzekeraars verschillend omgaan met preventie en de rol van de gemeentepolis daarbij en dat de betekenis van de gemeentepolis bij preventie verder gaat dan de polisvoorwaarden alleen. De onderzoekers schetsen dat zorgverzekeraars verschillende accenten leggen als het gaat om preventie. Gemeenten kunnen in hun onderhandelingen met deze verschillende posities van zorgverzekeraars rekening houden. Zij kunnen binnen de gemeente discussie voeren over wat zij belangrijk vinden en op zoek gaan naar de zorgverzekeraar die het beste bij hun wensen past.

Gemeenten kijken daarbij uiteraard niet alleen naar de inzet op preventie, maar bijvoorbeeld ook naar de inzet op het voorkomen van schulden en het prijsbeleid. Om tot een goede polis te komen is samenwerking binnen de gemeente ook van belang, nu is vaak alleen de afdeling werk en inkomen betrokken en ontbreekt de aansluiting met zorg en preventie, waaronder sport & bewegen.

Aanvullende budgetten, in het verlengde van de gemeentepolis

Meerdere zorgverzekeraars werken in het verlengde van de gemeentepolis met aanvullende budgetten. Dit kent twee vormen:

  1. stimuleren en ondersteunen van gezondheids- en wijkinitiatieven, bijv. de aanpak van overgewicht bij kinderen
  2. een extra bedrag, bijvoorbeeld € 1,- per deelnemer aan gemeentepolis als budget per jaar om gezondheidsbevorderende projecten te financieren.

Sommige verzekeraars nemen de rol aan van vergoeder en administrateur van preventieve interventies. Anderen zien hun rol breder en willen samen met gemeente de ketenaanpak (ter bevordering) van een actieve leefstijl inrichten. Daarbij gaat het ook over continuering na de interventie. Denk aan het (begeleiden van deelnemende burgers naar) lokaal sport- en beweegaanbod.

Bouwstenen voor gemeenten en zorgverzekeraars

Doelgroepen van gemeente en zorgverzekeraar overlappen elkaar nog meer dan voorheen. In de gemeentepolis vallen belangen samen. Bouwstenen die BS&F vanuit het onderzoek aanreikt zijn:

  1. Benut fondsen om snel te starten, zoek later naar mogelijkheden voor borging in de polisvoorwaarden
  2. Een businesscase aan de voorkant blijkt vaak een drempel. Een gedeelde doelstelling, starten in de praktijk en vervolgens gedurende de looptijd monitoren op (kosten)effectiviteit is een route waarin sommige verzekeraars geloven (van ‘belief’ naar bewijs).
  3. Een juiste screening van mensen, bijv via een gezondheidscheck of fitheids gesprek c.q. -test, helpt de juiste doelgroep voor preventieve interventies te signaleren.
  4. Het bewust maken van de eigen gezondheidssituatie en het bieden van een oplossing-op-maat uit een brede paraplu van interventies kunnen bijdragen aan meer commitment van en betrokkenheid bij deelnemers. Het belonen van deelnemers in de vorm van spaarprogramma’s of het bieden van korting helpen om de mensen doorlopend betrokken te houden bij hun gezondheid.
  5. En last but not least: BS&F adviseert partijen die samen werk willen maken van preventie om een scherp beeld te hebben wat de eigen organisatie wil bereiken, hoe de andere partij(en) erin staan én door de flexibiliteit te behouden om vanuit deze posities tot afspraken en acties te komen.

Overige ontwikkelingen/onderzoek preventie en wijkgerichte gezondheidsbevordering

De preventieketen in de zorg en daarbuiten

Er is een gedeeld belang en een gedeelde verantwoordelijkheid tussen gemeente en zorgverzekeraar bij preventie. Zoveel mogelijk mensen gezond houden tegen een zo effectief mogelijke inzet van middelen. Daarbij is een rol weggelegd voor een ‘preventieketen’: samen vaststellen op welke specifieke doelgroep wordt ingezet, hoe deze benaderd wordt en hoe de doorverwijzing georganiseerd wordt. Bovendien zijn verzekeraars ervan overtuigd dat gemeenten ook een rol achterin deze keten hebben, bij continuering ná de interventie – bijvoorbeeld het verbinden aan de inzet van buurtsportcoaches en aan het reguliere (sport)aanbod in de gemeente.

Preventieketen

 

 

De vereniging Sport & Gemeenten en Kenniscentrum sport geloven in de kansen die een ketenaanpak binnen en buiten de zorg biedt. De komende twee jaar onderzoeken zij nadrukkelijk hoe de buurtsportcoach door ketenpartners ingezet zou kunnen worden als ‘specialist sport en bewegen’, hoe (co)financiering daarvan beter kan, hoe kennis bij ketenpartners en buurtsportcoaches kan worden vergroot en welke belemmeringen er zijn die een effectieve inzet in de weg staan.

Onderzoek naar duurzame wijkgerichte gezondheidsbevordering

In 2012 publiceerde het tijdschrift voor gezondheidswetenschappen, TSG, een artikel over onderzoek (Vermeer e.a. 2012) waaruit blijkt welke factoren een rol spelen bij “Duurzame wijkgerichte gezondheidsbevordering: wat is het en welke factoren spelen een rol?”:

In Nederland blijft wijkgerichte gezondheidsbevordering nog vooral projectmatig van insteek, terwijl duurzame programma’s de voorkeur verdienen. Het doel van het artikel is om meer helderheid te geven over het begrip duurzaamheid en om inzicht te geven in factoren die van invloed zijn op duurzaamheid. In de internationale en nationale literatuur is er gezocht naar wat er bekend is over duurzaamheid.

Het conceptueel model van Shediac-Rizkallah en Bone lijkt ook voor de Nederlandse situatie een bruikbaar raamwerk dat drie betekenis dimensies voor duurzaamheid beschrijft: blijvende gezondheidseffecten, inbedden van programmaonderdelen in bestaande organisaties, en het versterken van de community capaciteit. Daarnaast vonden de onderzoekers zeven categorieën van factoren die duurzaamheid kunnen beïnvloeden: context, kartrekkende organisatie, leiderschap, samenwerking, samenwerkingspartners, interventies en uitkomsten.

Meer informatie

Wil je meer informatie over dit onderwerp? Neem contact op met Patrick Rijnbeek, adviseur Kenniscentrum Sport.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.