Sluiten

Geen bewijs voor oorzakelijk verband tussen hersenschade en koppen

Artikel

Geplaatst op 13 juni 2013

Geplaatst op 13 juni 2013

Dinsdagochtend 11 juni verscheen in verschillende media het bericht “Koppen voetbal veroorzaakt mogelijk toch hersenschade”. Dit bericht veronderstelt ten onrechte een oorzakelijk verband. Hoewel in de originele publicatie inderdaad is gevonden dat de frequentere koppers meer hersenschade hadden, blijft het onduidelijk of het koppen zelf daar de oorzaak van is.

Al jaren is een discussie gaande over de vraag of het koppen van een voetbal schadelijk is voor de hersenen. Sommige onderzoekers menen dat het frequent koppen van een bal ertoe leidt dat kleine en relatief onschuldige beschadigingen in de hersenen zich opstapelen en kunnen uitgroeien tot aanzienlijke schade. Deze hersenschade zou ook verschillen bij bewust en onbewust koppen. Aangezien wereldwijd 265 miljoen mensen actief voetballen heeft dit wellicht grote maatschappelijke gevolgen.

Onderzoekers van het Albert Einstein College of Medicine uit New York hebben onderzocht of er inderdaad een relatie bestaat tussen het aantal keer dat voetballers een bal koppen en de mate van hersenschade. Dit hebben zij onderzocht bij een groep van 37 amateurvoetballers die gemiddeld 22 jaar voetbalden en in het afgelopen jaar gemiddeld tien maanden hadden getraind en wedstrijden hadden gespeeld. De onderzoeksgroep bestond uit 8 vrouwen en 29 mannen en de gemiddelde leeftijd was ongeveer 31 jaar. Met een vragenlijst is nagegaan hoe vaak de voetballers in het afgelopen jaar een bal hebben gekopt en hoe vaak ze in het verleden een hersenschudding hebben gehad. Vervolgens is bij alle voetballers een MRI-scan gemaakt waarbij via een speciale techniek gemeten is hoe gelijkmatig watermoleculen zich door de zenuwbanen bewegen. Volgens de onderzoekers duiden ongelijkmatige bewegingen op schade. De voetballers moesten tevens enkele cognitieve testen uitvoeren gericht op aandacht en geheugen. Uit de resultaten blijkt dat het aantal gekopte ballen in het voorgaande jaar zeer sterk uiteenliep, van 32 tot 5.400. Op de MRI-scan vonden de onderzoekers op drie verschillende plaatsen in het brein een bepaalde mate van schade. Afhankelijk van de plaats in het brein bleek meer schade gevonden als de voetballer meer dan 885 tot 1.550 keer had gekopt. De gevonden mate van schade komt ongeveer overeen met die van patiënten met een milde hersenschudding. Overigens is op geen enkele hersenscan een structurele afwijking of bloeding gevonden. Bij de cognitieve testen is alleen verschil gevonden in de score op de geheugentest. De prestatie op deze test was slechter indien vaker dan 1.800 keer was gekopt. Er is geen verband aangetoond tussen het aantal hersenschuddingen in het verleden en de huidige mate van hersenschade die is gevonden.

In tegenstelling tot wat de berichtgeving in de media suggereert, is in de studie van Lipton e.a. geen oorzakelijk verband aangetoond tussen het herhaaldelijk koppen van een voetbal en hersenschade. De onderzoekers zelf claimen overigens in hun discussie ook expliciet dat ze zo’n verband niet hebben gevonden. Het enige dat is aangetoond is dat er op het gekozen meetmoment een relatie bestond tussen het aantal keer koppen en de mate van schade in bepaalde hersengebieden. Maar of deze schade het gevolg is van het koppen is op basis van deze studie niet te zeggen. Er is namelijk maar één meting uitgevoerd. Hierdoor is geen uitspraak te doen over veranderingen in hersenschade en dus over een oorzakelijk verband. Opmerkelijk genoeg is van de ‘kopballenvragenlijst’ niet bekend of deze valide is. Hoe nauwkeurig voetballers aan de hand van deze vragenlijst aan kunnen geven hoe vaak ze een bal koppen tijdens een ‘gemiddelde training’ of wedstrijd is dus onduidelijk. Het lijkt sowieso lastig om zich dat accuraat te herinneren. Ook is het onduidelijk of het aantal keer koppen per jaar nu de meest relevante maat is. Hoe hard de bal op het hoofd terecht is gekomen is wellicht ook een belangrijk gegeven. Helaas ontbreekt deze informatie, evenals informatie over met welk deel van het hoofd de voetballers de bal kopten.

Dat verschillende media het bericht over de hersenschade bij voetballers al snel brachten is trouwens opmerkelijk. Het originele artikel was op dat moment namelijk nog niet gepubliceerd. Dat gebeurde pas later op de dag. De media hebben zich dus naar alle waarschijnlijkheid gebaseerd op een persbericht dat eerder was uitgegeven door de onderzoekers. Wellicht hebben de betrokken journalisten hierdoor ten onrechte een causaal verband gelegd. Als ze het hele artikel hadden gelezen was het hen mogelijk opgevallen dat de onderzoekers zelf expliciet zeggen dat ze geen oorzakelijk verband aantonen. Al met al zijn de resultaten van deze studie door de media flink opgeklopt.

Lipton ML, Kim N, Zimmerman ME, Kim M, Stewart WF, Branch CA, Lipton RB (2013) Soccer heading is associated with white matter microstructural and cognitive abnormalities. Radiology: Doi:10.1148/radiol.13130545
Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.