Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Fitness voor overgewicht en (pre) diabetes

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Doelgroep
‘Fitness voor overgewicht en (pre)diabetes’ is een gecombineerde leefstijlinterventie voor mensen met overgewicht en (pre)diabetes type 2. Het betreft mensen met bewegingsarmoede en/of een verminderde belastbaarheid en een verhoogd risicoprofiel voor het Metabool Syndroom (diabetes mellitus type 2) zonder dat er al sprake is voor een manifeste chronische ziekte. Het betreft hier dus mensen die aan de letter objectief gezond zijn (er is geen manifeste ziekte of blessure) en kunnen beschikken over normaal functionerende orgaansystemen. 

Doel
Het realiseren van gezondheidswinst en het laten beklijven van een aangepaste leefstijl door gedragsverandering en bewegen te stimuleren bij mensen met overgewicht (bewegingsarmoede) en (pre)diabetes, door middel van meer sporten en bewegen.

Subdoelstellingen van het programma zijn:

  • Deelnemers zijn zich bewust van hun eigen (on)gezondheid en de noodzaak dat duurzaam bewegen daar een belangrijke rol in speelt;
  • 50% van de deelnemers na 6 maanden beweegt duurzaam meer volgens de WHO beweegnorm*;
  • 85% van de deelnemers houdt het programma gedurende 6 maanden vol;
  • Diabetespatiënten kunnen hun bloedsuiker beter zelfstandig reguleren;
  • Waar nodig 5% gewichtsreductie.

Aanpak
De potentiele deelnemer meldt zich in het Fit!vak Preventiecentrum, met of zonder doorverwijzing vanuit de 1e lijnszorg. Daar maakt hij kennis met het Fit!vak Preventiecentrum, de Bewegingsdeskundige Prediabetes en krijgt hij een presentatie van het aanbod. Dan doorloopt hij de intakeprocedure om vervolgens te besluiten zich al dan niet in te schrijven als deelnemer aan het 6-maandelijkse programma.

De Bewegingsdeskundige Prediabetes voert de beweeganalyse uit en bepaalt op basis hiervan, samen met de deelnemer, de doelstellingen van het programma. De inhoud van het beweegprogramma is afhankelijk van de faciliteiten en de mogelijkheden van het Fit!vak Preventiecentrum.

De deelnemer stroomt in het beweegprogramma in, welke kan bestaan uit trainingen in groepsverband of individueel, zowel binnen als buiten de muren van het fitnesscentrum. De ACSM beweegnorm (schijf van drie) dient hierbij als richtlijn. De deelnemer bouwt zijn trainingen gedurende 6 maanden geleidelijk op naar minimaal 5-7 dagen matig intensief bewegen, 3x per week 20 minuten conditioneel bewegen en 2 per week 8-10 spier verstevigende oefeningen.

De intake, (her)testen en evaluatiemomenten dienen te worden uitgevoerd door een geregistreerde Bewegingsdeskundige Prediabetes omdat alleen hij voldoende gekwalificeerd is en over de juiste kennis en vaardigheden beschikt.

Probleembeschrijving

Overgewicht (BMI >25<30) en obesitas (BMI>30), een abdominale vetverdeling, inactiviteit, een voeding rijk aan verzadigd vet en leeftijd spelen naast erfelijke aanleg een belangrijke rol in de ontwikkeling van diabetes mellitus type 2 (DMII).De mate van overgewicht is een belangrijke risicofactor in het ontwikkelen van DMII. Mensen met een BMI groter dan 30 hebben 5-12 keer meer kans op het ontwikkelen van DMII. In 2009 had 47% van de Nederlandse bevolking ouder dan 20 jaar een BMI groter dan 25.

Meer dan 800.000 mensen in Nederland hebben diabetes. Jaarlijks komen hier ongeveer 87.000 nieuwe patiënten bij. Het aantal mensen met diabetes is in werkelijkheid een kwart hoger dan de gediagnostiseerde 801.000. Dit komt omdat lang niet iedereen met diabetes bekend is bij de huisarts. Daarnaast hebben nog ongeveer 750.000 mensen tussen de 30-70 jaar een verstoorde glucosetolerantie. Mensen met ernstig overgewicht sterven gemiddeld 3 jaar eerder, dan mensen zonder overgewicht. In totaal is ernstig overgewicht de oorzaak voor 5% van alle sterfgevallen . Verder zullen mensen met ernstig overgewicht minder jaren in goede gezondheid doormaken, omdat chronische ziekten en aandoeningen eerder optreden. Mensen met ernstig overgewicht verliezen ruim 5 jaar aan gezonde levensverwachting . Het totaal aantal sterfgevallen waarvan DMII de primaire of secundaire doodsoorzaak is, bedroeg in 2007 10.811. Dit is 8,1% van het totaal aantal sterfgevallen in 2007. Hoogstwaarschijnlijk is dit een onderschatting (RIVM).

Meer bewegen is belangrijk, zowel voor de algemene gezondheid als voor de preventie. Mensen met overgewicht en mensen met chronische aandoeningen bewegen uit zichzelf vaak te weinig. Om te bevorderen dat deze mensen blijvend gezond gaan bewegen, is samenwerking tussen zorgverleners en sport- en beweegaanbieders in de buurt gewenst. Zowel huisartsen als fysiotherapeuten zijn van mening dat het goed is dat meer bewegen buiten de zorg plaatsvindt maar zorgverleners denken dat het bestaande beweegaanbod soms minder geschikt is voor hun patiënten. Voor een deel van de mensen is het wellicht goed om (eventueel als tijdelijke opstart) een specifiek beweegaanbod op te zetten. Dit specifieke beweegaanbod kan goed door (specifiek) getrainde en ervaren beweegaanbieders worden verzorgd. Wanneer er een certificeringssysteem zou komen voor beweegaanbieders zou dit zorgverleners wellicht meer vertrouwen kunnen geven en hebben beweegaanbieders meer mogelijkheden zich te profileren. (NIVEL)

Doelgroepen

Volwassenen (mannen en vrouwen van 18 jaar en ouder) met overgewicht (BMI 25> < 30), pre-diabetes en diabetes type 2 die hun toekomstige gezondheid merkbaar (subjectief) en meetbaar (objectief) willen verbeteren door meer te gaan bewegen. De omvang van deze groep wordt (landelijk) geschat op 1 tot 1,5 miljoen mensen. 

Het betreft mensen met bewegingsarmoede en/of een verminderde belastbaarheid en een verhoogd risicoprofiel voor het Metabool Syndroom (diabetes mellitus type 2) zonder dat er al sprake is voor een manifeste chronische ziekte. Het betreft hier dus mensen die aan de letter objectief gezond zijn (er is geen manifeste ziekte of blessure) en kunnen beschikken over normaal functionerende orgaansystemen.

Intermediaire doelgroep

Alle (945) fitnessondernemers in Nederland die aangesloten zijn bij brancheorganisatie Fit!vak en dus beschikken over het keurmerk ‘basis’. Zij dienen aan de keuringscriteria te voldoen conform het keurmerk ‘Fit!vak Preventiecentrum’. Alleen als fitnesscentra voldoen aan de criteria van dit keurmerk, kunnen zowel deelnemers als hun doorverwijzers er van op aan dat het specifieke beweegaanbod voor deze doelgroep door (specifiek) opgeleide en geregistreerde instructeurs wordt verzorgd, en dat het fitnesscentrum zijn organisatorische kwaliteiten (waaronder de samenwerking met de 1e lijnszorg) geborgd heeft.

De 1e lijnszorg; huisartsen, praktijkondersteuners, oefen- en fysiotherapeuten, diëtisten, diabetes verpleegkundigen en gewichtsconsulenten.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het realiseren van gezondheidswinst en het laten beklijven van een aangepaste leefstijl door gedragsverandering bij mensen met overgewicht en (pre)diabetes, door middel van meer sporten en bewegen.

Subdoel

  • Deelnemers zijn zich bewust van hun eigen (on)gezondheid en de noodzaak dat duurzaam bewegen
  • daar een belangrijke rol in speelt;
  • 50% van de deelnemers na 6 maanden bewegen duurzaam meer volgens de WHO beweegnorm;
  • 85% van de deelnemers houdt het programma gedurende 6 maanden vol;
  • Diabetespatiënten kunnen hun bloedsuiker beter zelfstandig reguleren;
  • Waar nodig 5% gewichtsreductie. 

Intermediaire doelgroepen:
Meer actoren binnen de 1elijnszorg (huisarts, praktijkondersteuner, fysiotherapeut, diëtist, e.d.) gaan met vertrouwen patiënten doorverwijzen.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Stap 1: Kennismaking en intake
De potentiele deelnemer meldt zich in het Fit!vak Preventiecentrum, met of zonder doorverwijzing vanuit de 1e lijnszorg. Daar maakt hij kennis met het Fit!vak Preventiecentrum, de Bewegingsdeskundige Prediabetes en krijgt hij een presentatie van het aanbod. Dan doorloopt hij de intakeprocedure om vervolgens te besluiten zich al dan niet in te schrijven als deelnemer aan het 6-maandelijkse programma. 

Stap 2: Beweeganalyse en samenstellen beweegprogramma
De Bewegingsdeskundige Prediabetes voert de beweeganalyse uit en bepaalt op basis hiervan, samen met de deelnemer, de doelstellingen van het programma. De inhoud van het beweegprogramma is afhankelijk van de faciliteiten en de mogelijkheden van de Fit!vak Preventiecentrum.

Stap 3: Uitvoering programma gedurende 6 maanden
De deelnemer stroomt in het beweegprogramma in, welke kan bestaan uit trainingen in groepsverband of individueel, zowel binnen als buiten de muren van het fitnesscentrum. De ACSM beweegnorm (schijf van drie) dient daarbij als richtlijn. De deelnemer bouwt zijn trainingen gedurende 6 maanden geleidelijk op naar minimaal 5-7 dagen matig intensief bewegen, 3x per week 20 minuten conditioneel bewegen en 2 per week 8-10 spier verstevigende oefeningen.

Stap 4: Evaluatie voortgang
De Bewegingsdeskundige Prediabetes bepaalt i.o.m. de fitnessondernemer in welke frequentie hij gedurende deze 6 maanden evaluatiemomenten in plant, maar in ieder geval na 6 maanden. Dan wordt samen met de deelnemer de eerste 6 maanden geëvalueerd. Dit gesprek dient als nieuwe startpunt voor een volgende trainingsperiode. De duur en inhoud van het beweegprogramma wordt bepaald in samenspraak met de deelnemer.

Locaties en Uitvoering

De interventie wordt uitgevoerd door het Fit!vak Preventiecentrum omdat alleen daar de kwaliteit van organisatie en begeleiding geborgd is.

Voor training van mensen met overgewicht zonder co morbiditeit is samenwerking met andere disciplines niet strikt noodzakelijk. De obese deelnemer dient te streven naar een negatieve energiebalans. Enerzijds kan een negatieve energiebalans worden bereikt door een matig energiebeperkt dieet, waarbij overleg met de diëtist noodzakelijk is, anderzijds door trainingen te doen die zich richten op het vergroten van het uithoudingsvermogen en spiermassa. Voor hen geldt dat multidisciplinaire interventies effectiever zijn, en de voorkeur genieten boven monodisciplinaire trainingsprogramma’s.

Samenwerking met fysiotherapeut, diëtist, diabetesverpleegkundige en/of praktijkondersteuner is wel noodzakelijk in het begeleiden van mensen met DMII. Deze specialisten kunnen al dan niet in het Fit!vak Preventiecentrum werken.

De intake, (her)testen en evaluatiemomenten dienen te worden uitgevoerd door een geregistreerde Bewegingsdeskundige Prediabetes omdat alleen hij voldoende gekwalificeerd is en over de juiste kennis en vaardigheden beschikt.

De trainingen kunnen worden uitgevoerd door andere instructeurs, maar de Bewegingsdeskundige Prediabetes fungeert als ‘casemanager’ voor de deelnemer.

Ondersteuning

Een ondernemer kan er voor kiezen om zich de volledig zelfstandig voor te bereiden op de externe audit voor het Keurmerk Fit!vak Preventiecentrum. Met het handboek dat Fit!vak ter beschikking stelt en de online helpdesk is dat mogelijk. De doelstelling is het behalen van het keurmerk Fit!vak preventiecentrum. De ondernemer moet rekening houden met een implementatietraject van 3 tot 12 maanden, afhankelijk van het huidige organisatieniveau binnen het fitnesscentrum, de tijd die de ondernemer kan vrijmaken, en de kwaliteiten van de fitnessondernemer. 

Veel ondernemers hebben echter de behoefte aan ondersteuning in de vorm van een opleidingstraject. Er worden door ‘EFAA Opleidingen’ een tweetal opleidingstrajecten aangeboden. 

Preventiecentrum managementopleiding
De duur van dit opleidingstraject is 12 maanden en bestaat uit 6 management opleidingsdagen en twee terugkomdagen. En er is één training bij de fitnessondernemer op locatie.
Het 10-stappenplan van deze managementopleiding ziet er als volgt uit:

  • Kwaliteitshandboek en interne communicatie
  • ACSM beweegmodel toepassing
  • Kennisontwikkeling team/trainers over het beweegmodel
  • Kennisontwikkeling diabetes beweegbegeleiding en chronische aandoeningen
  • Effect onderzoek fitness en gezondheidsbevordering.
  • Diabetes preventieprotocol
  • Klantcontact controlesysteem waarborgen
  • Test/intake protocol
  • Sociale kaart en lokaal netwerk
  • Kwaliteit/Audit programma

Preventiecentrum managementopleiding (zelfstandig programma)

Deze opleiding is voor de ondernemer die zijn organisatie al prima heeft georganiseerd, reeds beschikt over een kwaliteitshandboek, waar de interne communicatie goed ingericht is, en waar al wordt samengewerkt met fysiotherapie en misschien ook al met diëtisten, en is er een goede aansturing van de fitnessafdeling.

Door middel van de online ‘Leefstijlclub toolbox’ krijgt de ondernemer de benodigde documenten en hulpmiddelen aangereikt. Dit programma is zonder additionele begeleiding of training, wel kan de ondernemer een beroep doen op de helpdesk van EFAA.

Materialen

Managementmateriaal:

  • Een stappenplan voor de implementatie van de interventie
  • Een voorbeeld structuur voor de opzet van een kwaliteitshandboek
  • Interne procedures (pre)diabetes
  • Begeleidingsprotocol ‘Actief met (pre)diabetes’
  • Marketingchecklist
  • Het klantvolgsysteem waarin leden gekoppeld kunnen worden aan trainers en aan begeleidingsprotocollen
  • Het nieuwe Fit!vak uniforme intake-traject binnen het digitale klantvolgsysteem
  • Het digitale interne team communicatieprogramma
  • Het online kwaliteitsmanagement jaarplan
  • Tevredenheid enquête diabetes-/preventieprogramma
  • Wat Kan Beter procedure
  • Een online club e-learning portal om het gehele team op algemene en specifieke expertise te trainen

Werkdocumenten multidisciplinair team:

  • Gebruikersdocumenten voor de ‘Start Veilig Bewegen’ intake
  • Het (pre)diabetes preventieplan
  • Het (pre)diabetes preventie consult
  • Overdrachtsformulier Fysiotherapeut- Diëtist
  • Outtake formulier

Positioneringmateriaal:

  • Promotie materialen ‘Actief met (pre)diabetes’
  • Bedrijfsprogramma en correspondentie
  • Bewegen is medicijn/Schijf van 3 materialen voor interne bekendmaking
  • Bekendmaking en correspondentie 1e lijnszorg

Al deze middelen worden de fitnessondernemer in een gemakkelijke, persoonlijke online toolbox aangereikt.

Organisatie

Organisatie: Fit!vak
Telefoon nummer organisatie: 085 486 9100

Contactpersoon

Naam: Ronald Wouters
Email: info@fitvak.com

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.