Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Een kijkje in de keuken van sociale wijkteams

Artikel

Wijkteams en de lokale sport- en beweegsector: het contact is soms nog moeizaam. Wat helpt is wederzijdse beelden bijstellen en je verdiepen in elkaars toegevoegde waarde. Expert Marloes Aalbers laat ervaringsdeskundigen aan het woord: hoe geven we samenwerking tussen wijkteams en buurtsportcoaches in 2017 een succesvolle impuls? En we delen 2 nuttige factsheets over sport en bewegen voor wijkteams.

In de sport- en beweegsector is de verbinding met wijkteams en het sociale domein hot. Het is een onderwerp van vele workshops en artikelen, die meestal gaan over lokale goede voorbeelden van buurtsportcoaches of ondersteuningsorganisaties in de sport die samenwerken met het wijkteam. Echter, heel vaak horen we ook nog dat het “niet lukt om contact te leggen” of “dat het nog wel erg moeizaam gaat”. Hoe kan dat nou? Sport en bewegen kan toch een bijdrage leveren aan zoveel sociale doelen? En sportaanbieders hebben steeds meer aandacht voor kwetsbare doelgroepen.

Verdiep je in de ander!

Een succesvolle samenwerking begint bij het verdiepen in de ander. Leer elkaar kennen, investeer in de relatie, stel eens wat vragen, luister naar elkaar, enzovoort. Een samenwerkingsrelatie kun je wat dat betreft prima vergelijken met een liefdesrelatie. Pas als je weet wie de ander is, wat hij doet, waarom hij dat doet en wat hij van jou vindt, dan besluit je om wel of niet een relatie aan te gaan. Als je dit vertaalt naar een samenwerking tussen sport en sociaal domein, dan is het dus noodzakelijk dat je van elkaar weet wat je werkzaamheden zijn, aan welke doelen die werkzaamheden bijdragen, wat daarin goed gaat en welke uitdagingen iemand heeft.

Kloppen jouw beelden wel?

Het is ook essentieel om te weten welk beeld de ander heeft van jou. Klopt dat beeld? Hoe is dat beeld ontstaan? En hoe kun je het bijschaven of vooroordelen wegnemen? Daar is nog wel wat winst te behalen, in de samenwerking tussen sport en sociaal domein. Nog heel vaak vinden we iets van elkaar, zonder daadwerkelijk het gesprek te voeren. Weten we in de sport- en beweegsector wel voldoende van sociale wijkteams: hoe zijn ze georganiseerd? Wat zijn de belangrijkste doelen waar ze aan werken? met welke problemen worstelen de professionals?

Prioriteiten van wijkteams

In sommige gevallen kan sport en bewegen ongetwijfeld een positieve bijdrage leveren aan kwetsbare doelgroepen en gezinnen met multiproblematieken. (Maar ik kan me ook direct voorstellen dat sport en bewegen niet de éérste interventie is die je voorstelt aan een gezin waarin huiselijk geweld, financiële problemen en verslaving aan de orde van de dag zijn).

Veel vragen, knelpunten en discussies die de afgelopen twee jaar hebben gespeeld in wijkteam, gaan over de manier waarop wijkteams georganiseerd zijn. Wetgeving waar ze mee te maken hebben en de verhouding tot of relatie met de gemeente. Twee voorbeelden van thema’s die professionals in de wijkteams herhaaldelijk benoemen:

  1. Veel wijkteams werken volgens het principe: één gezin, één regisseur. Dat betekent dat er één professional in de lead is per gezin, ondanks de uiteenlopende problematieken die er vaak spelen. Die regisseur moet dus van veel markten thuis moet zijn: een zogenoemde generalist. De professionals die werken in de wijkteams zijn meestal echter opgeleid als specialist. Bijvoorbeeld tot jongerenwerker, maatschappelijk werker of schuldhulpverlener. En hoe ga je als schuldhulpverlener om met een gezin waarvan je een vermoeden hebt dat er ook sprake is van kindermishandeling? De werkwijze vraagt dus veel van de individuele professionals en de onderlinge afstemming en uitwisseling in een team.
  2. Nieuwe wetgeving, en dan met name op het gebied van privacy van gezinnen en cliënten. Veel wijkteams hebben de boel nog niet op orde en hebben daar grote zorgen over. Hoe gaan de professionals om met vertrouwelijke gegevens van de cliënten? Wat mag je wel in een e-mail zetten naar een collega die je om advies vraagt, en wat niet? Mag je die mails ook uitprinten? Of een dossier gewoon meenemen in je tas? Welke systemen en werkwijzen zijn noodzakelijk om te voldoen aan de wetten en geen claims te krijgen?

Meer de blik naar buiten

Wijkteams waren de afgelopen jaren dus veelal nog intern gericht en bezig met de eigen organisatie en casuïstiek. Zij hebben zeker als doel om meer samen te werken met andere organisaties – óók sportorganisaties – in de wijk. Op steeds meer plaatsen zijn wijkteams die samenwerking ook actief aan het opzoeken, of zijn de eerste verbindingen zelfs al gelegd. Maar het is goed om te weten dat ze in eerst instantie gericht zijn op een betere verbinding met de gezondheidszorg. In veel gemeenten heeft samenwerking tussen wijkteams, huisartsen en andere eerstelijns zorgverleners namelijk prioriteit, boven de samenwerking met sport en bewegen…

Binnen de sport- en beweegsector realiseren we ons dat vaak onvoldoende. Vaak gooien we alles wat met zorg en welzijn te maken heeft, op een grote hoop. Het is goed om je te realiseren dat samenwerking tussen de gezondheidszorg en het sociale wijkteam niet vanzelfsprekend is, en dat de wijkteams op een heel andere manier zijn georganiseerd dan de gezondheidszorg.

Meer informatie over wijkteams en de samenwerking met andere professionals vind je in de publicatie ‘Samenwerken in de wijk, tien vragen rondom de samenwerking tussen sociale wijkteams en andere professionals’.

Een wijkteam op de rit krijgen kost tijd

Bora AvricEen voordehand liggende reactie vanuit de sport is misschien: zijn die wijkteams nou nog niet op orde? Ze zijn toch al bijna twee jaar bezig? Bora Avric van Movisie, landelijk kennisinstituut en adviesbureau voor het sociaal domein, begrijpt die vraag. Hij legt uit waarom de wijkteams tot nu toe vooral gericht zijn op casuïstiek en nog niet zozeer op verbindingen met nieuwe organisaties. “Op dit moment werkt ruim 80% van de gemeenten met een sociaal wijkteam. Per gemeente worden keuzes gemaakt over de achtergronden en expertises van de leden van het team. De samenstelling van het team is afhankelijk van de positionering en de opdracht die zij krijgen. En omdat wijkteams met verschillende typen professionals werken, kost het nu eenmaal tijd om goed op elkaar afgestemd te raken. Daarnaast ontstaat er door de vele individuele vragen van verschillende soorten cliënten een hoge caseload en werkdruk.”

Sportaanbieders: pak een bredere rol

Bora ziet wel kansen voor buurtsportcoaches en sportaanbieders om samen te werken met wijkteams in hun gemeente. “Om goed in te spelen op de hulpvragen van bewoners, is een integrale aanpak van belang. Korte lijnen tussen jeugdzorg, zorg, welzijn, sport, wonen, onderwijs en werk en inkomen zijn essentieel. Een buurtsportcoach is een logische verbinder tussen de problematiek en casuïstiek van een wijkteam enerzijds, en sportverenigingen en andere sport- en beweegaanbieders anderzijds. Deze sportclubs moeten zich dan wel bewust zijn van de bredere rol die zijn dan moeten oppakken. En van de kwaliteit en professionaliteit die dat van hen vraagt.”

Tip voor buurtsportcoach: investeer in contact

Bora heeft ook een tip voor buurtsportcoaches die willen samenwerken met het lokale wijkteam: “Professionals in de wijkteams geven aan dat zij vanwege snelheid en efficiëntie eerst zoeken naar een samenwerkingspartner in hun bestaande netwerk, zelfs wanneer een andere ‘onbekende’ organisatie misschien een beter aanbod heeft. Probeer dus toch om contact te maken met een of meerdere professionals in een wijkteam en investeer in dit contact. Laat zien dat je wil meedenken met de ander en dat je afspraken nakomt, dat helpt om het vertrouwen in elkaar te vergroten en elkaars meerwaarde te zien.”

In 2017 meer ruimte voor verbinding met sport

Danielle BastiaansenDaniëlle Bastiaansen, klantmanager bij het WMO team zorg en samenleving in Breda, vindt bovenstaand verhaal herkenbaar. In Breda werken sport- en beweegaanbieders al samen met zorg en de sociale wijkteams. Voor 2017 ziet Daniëlle kansen om deze verbindingen uit te breiden en meer structureel te maken: “De afgelopen twee jaar stonden in het teken van het in beeld krijgen van de nieuwe Wmo-klanten, het samenstellen van het Wmo-team en het uitwerken van een nieuwe werkwijze. Dit was een grote en tijdrovende uitdaging. Samenwerking met welzijn, maatschappelijk werk, zorg en huisartsen is bij ons nu op orde. Waar we nu op klantniveau incidenteel samenwerken met sport en gezondheidszorg, krijgt dat in 2017 een meer structureel karakter. Ik verwacht dat we nog meer in zullen zetten op preventie en voorlichting. Met als doel om zelfredzaamheid, maar vooral ook samenredzaamheid, van burgers te versterken.”

Buurtsportcoach kan signaleren én voorlichten

Ook Jan Stultiens, beleidsadviseur Welzijn, portefeuille Sport, Vrije Tijd en Cultuur in Roermond erkent dat de zorgteams in zijn gemeente toe zijn aan een doorontwikkeling. Uitbreiden en opbouwen van het externe netwerk hebben prioriteit. Jan benadrukt dat sport óók een belangrijke vindplek is voor (hulp)vragen uit de samenleving. “De buurtsportcoach heeft bij ons een belangrijke rol in de signalering en verwijzing, maar is ook een voorlichter over de methodiek en werkwijze van het zorgteam richting inwoners.” Buurtsportcoach Noortje Versteegen vult aan: “Via mijn contact met de wijkregisseur en deelname aan een werkgroep sociale samenhang, ben ik inmiddels een vast deelnemer aan de maandelijkse overleggen van het wijkteam. Als verbinder tussen wijkteam en sport- en beweegaanbod, heb ik kunnen bijdragen aan een probleem van jongeren, ouderen of een gezin. Hierbij probeer ik altijd de doelgroep zelf te betrekken bij het bedenken, organiseren en uitvoeren van activiteiten. En een koppeling te maken met andere organisaties of activiteiten in de wijk.”

Het is overal maatwerk

Hopelijk heeft dit artikel bijgedragen aan meer begrip voor en kennis van sociale wijkteams. De manier waarop wijkteams georganiseerd zijn, de opdracht die zij krijgen en de werkwijze die zij kiezen doet denken aan de lokale inzet van de buurtsportcoach. Namelijk: het is overal anders, lokaal maatwerk op basis van lokale context en prioriteiten. Gezien de reacties uit de sociale sector is dit wel het moment om in actie te komen, als er in jouw gemeente nog geen verbinding is tussen wijkteam en de sport- en beweegsector!

2 factsheets over sport en bewegen voor wijkteams

Kortom: zoek contact, ga in gesprek en stel dan vooral veel vragen, toon interesse en verdiep je in de ander. Vervolgens kun je bespreken of sport en bewegen een bijdrage kan leveren aan de uitdagingen van de wijkteams en hun cliënten.

Kenniscentrum Sport ontwikkelde twee factsheets voor professionals en vrijwilligers uit andere sectoren, met feiten en cijfers over de sport- en beweegsector. Deze factsheets kun je meenemen of van tevoren toesturen aan professionals van het wijkteam.

De eerste factsheet gaat over het reilen en zeilen binnen de sportvereniging: hoe is een vereniging georganiseerd? wat zijn kerntaken en prioriteiten van een sportvereniging? hoe zijn sportverenigingen gefinancierd?

De tweede factsheet gaat over de meer maatschappelijke rol van de sport- en beweegsector: wat kunnen sportclubs betekenen voor andere doelgroepen en lokale partners, en welke rol kan de buurtsportcoach spelen?

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.