Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Bewegen en zelfredzaamheid voor ouderen: ervaringen uit de gemeenten Montferland en De Ronde Venen

Praktijkvoorbeelden

Zelfredzaamheid en valpreventie. Belangrijke onderwerpen binnen de gemeente, want we willen dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen leven. In de gemeenten Montferland en De Ronde Venen wordt al jaren ingezet op bewegen voor ouderen. Toon Masselink en Jos Kooijman vertellen graag over hun ervaringen met de interventies ZekerBewegen en Meer Bewegen voor Ouderen-Functioneel Trainen (MBvO-FT).

“Tuurlijk, voor de individuele deelnemer is het goed om zich fitter te voelen, om langer zelfstandig te kunnen functioneren of sneller te herstellen na een val. Maar ook voor de gemeente is het een goede zaak om te investeren in sport en bewegen voor ouderen. Er zijn allerlei berekeningen over wat het de samenleving kost als iemand een ongeluk krijgt omdat hij valt. Die kosten hopen we nu minder te maken.” Aan het woord is Toon Masselink, beleidsmedewerker Sport in de gemeente Montferland. In zijn gemeente is een uitgebreid programma ontwikkeld om ouderen meer in beweging te krijgen. Daarbij is o.a. de erkende interventie ZekerBewegen van de Nederlandse Judo Bond ingezet.

Huisbezoeken aangevuld met sport en bewegen

“Voor ZekerBewegen hebben we met veel verschillende partijen samengewerkt. Van de judovereniging tot fysiotherapeuten, van de buurtsportcoach tot de welzijnsinstelling. Belangrijk bij ons was ook de inzet van stichting VVVS. Zij hadden al ervaring opgedaan met een groot traject in Enschede en beschikten al over een team die in verschillende buurten een woningscan uitvoerde. Dat is een huisbezoek waarin wordt gecheckt of de woning aan allerlei eisen voldoet om er langer zelfredzaam in te kunnen blijven wonen. Liggen er zaken los? Kan de bewoner goed bij de stopcontacten en verlichting? Kunnen we drempels weghalen, zijn er nog andere aanpassingen nodig? Die woningscans bestonden al. Wij hebben er vragen over sporten en bewegen aan toegevoegd. Een hele mooie en logische match om veel verschillende zaken aan te pakken en bespreekbaar te maken.”

Die huisbezoeken bleken een schot in de roos. “Het is nu eenmaal best lastig om mensen te bereiken. Als je gewoon iets organiseert om senioren meer te laten bewegen, krijg je vaak vooral de mensen die dat vanuit zichzelf ook al doen. Het gaat ons vooral om de moeilijke groep. Ouderen met minder inkomen, vaak een lage opleiding: die kun je met deze huis-aan-huisbezoeken wèl bereiken. We hebben bij deze mensen een briefje in de bus gedaan met een concrete afspraak: dan-en-dan komt die-en-die bij u aan de deur om eens over deze onderwerpen te praten. Dat werkte heel goed.” Bij het huisbezoek kwam een heel palet aan onderwerpen aan bod. Zoals valpreventie, een gezondheidstest, zelfstandig wonen en voorlichting over veiligheid in de woning. “En een van de dingen die we mensen konden aanbieden was ZekerBewegen. Mensen konden zich daar voor opgeven en kregen vervolgens in de dojo’s in de buurt een uitgebreid beweegprogramma.”

Functioneel aan de slag

Jos Kooijman, docent en projectleider bij stichting Spel en Sport, geeft aan dat in haar gemeente De Ronde Venen al een duidelijke vraag bestond. “Onze stichting telt zo’n 700 deelnemers verdeeld over 40 groepen. Wij organiseren activiteiten voor ouderen, eerst dede we dat vooral met de interventies GALM en MBvO en inmiddels vooral met Valpreventie, Functioneel Trainen, de jaarlijkse fittest en Oktober Actief. Spel en Sport is 25 jaar geleden opgericht vanuit de gemeente en stichting Welzijn Ouderen. We ondernemen allerlei initiatieven die aansluiten op de Gezondheidsnota van de gemeente. En mensen weten ons inmiddels te vinden. Zo werden we vanuit de kern Amstelhoek zelf al benaderd door oudere bewoners. In Amstelhoek wonen relatief veel ouderen, voor wie weinig werd georganiseerd. Bewoners wonen vrij ver van de stadskern en voelden zich geïsoleerd. Wij hebben er daarom Functioneel Trainen uitgevoerd, een praktische training uit het MBvO-programma. Daarmee wilden we graag iets nieuws aan ons palet toevoegen. Bovendien sloot het mooi aan bij de wensen van de bewoners van Amstelhoek: functioneel aan de slag. Ook konden we met deze nieuwe variant van MBvO een beroep doen op extra budget binnen de gemeente voor nieuwe initiatieven.

Erkende aanpak en eigen inbreng

De inzet van erkende interventies is in beide gemeenten een bewuste keuze. “Het helpt natuurlijk als je budgetten wilt aanvragen als de aanpak al ergens anders succesvol is ingezet”, aldus Kooijman. “Je weet dat er al goed over de inhoud is nagedacht en je kunt er lokaal je eigen draai aan geven. Zo hebben we dat ook bij MBvO-FT gedaan. Wat we bijvoorbeeld merkten, is dat er grote niveauverschillen bestonden tussen de deelnemers. Daar moet je toch op inspelen. In onze lessen gebruikten we de algemene onderdelen en oefeningen, maar haalden we er iedere keer iets speciaals uit met functionele oefeningen op maat. Bijvoorbeeld traplopen. Dan moet je toch echt inspelen op het individu. De ene deelnemer is heel vitaal en fietst nog naar Mijdrecht om de boodschappen te doen, de ander kan nauwelijks meer lopen… Dat was nog best een uitdaging, maar onze docente kon met de basisinterventie en haar eigen inbreng prima uit de voeten.”

Resultaten en plannen

In de gemeente Montferland zijn in totaal 368 huisbezoeken uitgevoerd. Vervolgens zijn ruim 150 fittesten of fysiofitscans aangevraagd bij de Gelderse Sportfederatie en de lokale fysiotherapeuten. De interventie ZekerBewegen is voor 81 deelnemers senioren uitgevoerd in de dojo’s van de sportaccommodaties in Didam en ’s-Heerenberg. De gemeente Montferland wil het programma structureel blijven voortzetten, ook nu het gesubsidieerde traject is afgerond. Masselink: “Stichting VVVS heeft het programma bij ons in de gemeente mede opgezet, maar ze hebben vooral ook een groot aantal vrijwilligers opgeleid zodat we de huisbezoeken zelf kunnen doen. En dat gaat heel prima. De stichting is ook nu nog wel betrokken, maar minder intensief dan voorheen. Natuurlijk weten we dat we niet alle senioren hebben kunnen bereiken en motiveren om actief te worden. Daar staat tegenover dat de deelnemers die wel een deel of een compleet programma doorlopen enthousiast zijn, evenals de uitvoerende partijen.”

Ook in gemeente De Ronde Venen wordt het enthousiasme van de deelnemers als belangrijkste resultaat genoemd. Kooijman: “Met MBvO-FT hebben we een kleine groep ouderen bereikt in een specifieke, kleine kern binnen onze gemeente. De deelnemers waren erg enthousiast en zijn zich vooral bewust geworden van wat ze nog kunnen. En dat bewegen daar een positieve bijdrage aan levert. Door functioneel te trainen open je mensen soms echt de ogen. Opvallend was dat vooral de minder mobiele en gezonde deelnemers aangenaam verrast waren dat ze ook mee konden doen en resultaten behaalden. Door kleine testjes te doen, zoals de steptest, de krachttest en de rek/reiktest, konden we dat ook mooi zichtbaar maken”. De positieve resultaten van de eerste groep MBvO-FT in Amstelhoek hebben echter nog geen vervolg gekregen. Kooijman: “Een nieuw bestuur wilde helaas het buurtverenigingshuis niet meer beschikbaar stellen. Heel vervelend, want we hadden wel veel deelnemers die enthousiast waren en opnieuw aan de slag wilden. Bij gebrek aan een andere locatie in de wijk hebben we dat helaas nog niet kunnen realiseren. Ontzettend jammer, want we hebben met deze nieuwe interventie mensen weten te prikkelen. We hopen het binnenkort op andere locaties in de gemeente te kunnen voortzetten.“

Tips vanuit de praktijk

Hebben beide professionals nog een tip voor hun collega’s bij het succesvol inzetten van sport- en beweeginterventies in hun gemeente? Masselink: “Het huisbezoek was voor ons echt een doorslaggevend succes. Ik zou het iedereen willen aanraden. Mensen weten vaak wel dat er aanbod is, maar zien soms door de bomen het bos niet, moeten wegwijs gemaakt worden. Voor veel mensen is de stap richting sporten en bewegen echt een grote, een drempel. Het is dan veel beter om bij die mensen thuis af te spreken, naar ze te luisteren en op maat met een advies te komen”. Ook Kooijman benoemt het bereiken van de deelnemers. “Spreek ze aan in hun eigen taal! Zelfredzaamheid? Het zegt de deelnemers helemaal niks. Natuurlijk werken we er wel naar toe, maar het is veel te abstract.  Om ouderen te bereiken heb je niks aan ambtenarentaal. Prikkel in plaats daarvan hun nieuwsgierigheid: kom eens kijken hoe fit u eigenlijk bent! En wat altijd werkt: een kleine goodie-bag met bijvoorbeeld een cadeaubon van de plaatselijke sportzaak. Maak het leuk!”

In dit artikel lees je lokale ervaringen met ZekerBewegen en Meer Bewegen voor Ouderen-Functioneel Trainen. Wil je meer erkende interventies leren kennen op het gebied van ouderen en zelfredzaamheid? Hier zetten we vijf interventies op een rij die zich specifiek richten op ouderen en daarmee zelfredzaamheid stimuleren.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.