Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Beweegcoach

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

In Nederland wonen ruim 1 miljoen mensen met een beperking. Dat kan een lichamelijke-, verstandelijke- of psychische beperking zijn. Deze groep sport bijna de helft minder dan kinderen en volwassenen zonder beperking. De interventie Beweegcoach biedt een uitkomst in deze problematiek.

De einddoelgroep van de interventie Beweegcoach zijn personen:

  • van jong tot oud (vanaf 5 jaar);
  • met een lichamelijke-, verstandelijke-, of zintuigelijke beperking, psychische aandoening, chronische ziekte of autisme (verder genoemd ‘beperking’);
  • die te weinig of helemaal niet (meer) sporten/bewegen.

Het doel is hen structureel te laten sporten en bewegen. Zo participeren ze in de maatschappij, voelen ze zich fitter, neemt hun zorg niet toe, zijn ze actief in een groter sociaal netwerk en komen ze uit een mogelijk isolement.

De doelgroep wordt gemotiveerd naar een gepast sport- en beweegaanbod door een nauwe samenwerking tussen zorg- en welzijnsorganisaties. Beweegcoaches (professionals die zijn aangesloten bij zorg- en welzijnsorganisaties en die bekend zijn en affiniteit hebben met de doelgroep) begeleiden de deelnemers één op één naar sportaanbieders, waar het contact wordt gelegd met trainers. Beweegbegeleiders en trainers van verenigingen en sportaanbieders krijgen van de Beweegcoach meer kennis over bewegen, specifiek voor mensen met een beperking. Ouders en verzorgers van de doelgroep krijgen meer kennis over de mogelijkheden die een Beweegcoach creëert, zodat drempels om naar sportactiviteiten te komen verlaagd worden. Niet alleen de deelnemers, maar ook hun naasten worden zo meer gemotiveerd om de persoon met de beperking structureel te laten sporten/bewegen.

De Beweegcoach stemt de sport-/beweegwensen en fysieke-/mentale mogelijkheden af met de deelnemer en de sportvereniging waar de deelnemer zou willen/kunnen sporten. De Beweegcoach begeleidt de deelnemer vervolgens naar een beweegactiviteit zo dichtbij mogelijk in hun omgeving en passend bij de beperking. De Beweegcoach is voor, tijdens en na de les betrokken als begeleider en mede-uitvoerder (naast de trainer).

De vereniging of sportaanbieder wordt (waar nodig) door de Beweegcoach gestuurd en getraind in de (bijzondere) individuele begeleiding die de deelnemer nodig heeft. Zodra de begeleiding van de Beweegcoach naar de sport- of beweegactiviteit heeft plaatsgevonden, is het doel dat de deelnemer daar structureel blijft sporten/bewegen. De begeleiding voor, tijdens en na de lessen (die eerst door de Beweegcoach is uitgevoerd) wordt na de interventie vanuit de vereniging overgenomen en draagt bij aan de borging van het sportaanbod.

De Beweegcoach onderscheidt zich op twee manieren van andere sport- en beweegprojecten.

  • Deelname is laagdrempelig;
  • Deelnemers krijgen begeleiding en advies bij het organiseren van vervoer en andere drempels die vanuit hun beperking belemmerend werken om te gaan sporten/bewegen.

Probleembeschrijving

In Nederland wonen ruim 1 miljoen mensen met een beperking. Dat kan een lichamelijke-, verstandelijke- of psychische beperking zijn. 12 % van de bevolking heeft een matige of ernstige lichamelijke beperking, waarschijnlijk zo’n 2,5% van de bevolking heeft een verstandelijke beperking met een IQ onder de 70. Dit is afgezien van de mensen met een psychische aandoening (Mulier Instituut, 2014). Alle mensen met een beperking, autisme of chronische ziekte moeten echter wel op dezelfde manier in de samenleving mee kunnen doen. Net als de mensen zonder beperking (Rijksoverheid, 2014).

Sporten en bewegen is gezond voor lichaam en geest. Jong en oud vanaf 5 jaar, met een lichamelijke-, verstandelijke-, zintuiglijke beperking, psychische aandoening, chronische ziekte of autisme (verder genoemd ‘beperking’), sport echter te weinig of sport helemaal niet (meer). Slechts 35% van de mensen met een beperking voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Dit ten opzichte van 65% van de mensen zonder een beperking (NISB, 2014).

Voor mensen met een lichamelijke-, verstandelijke- of psychische beperking (of ze nu jong of oud zijn) blijkt dat de gezondheid het in eerste instantie niet altijd toelaat om te sporten. Naar alternatieve manieren van bewegen wordt dan niet meer gekeken. Het gevoel niet geaccepteerd te worden speelt hierbij een aanzienlijke rol. Daarnaast zijn er praktische obstakels, zoals het vervoer naar de sportactiviteit, de toegankelijkheid van gebouwen, de kosten en de overige hoeveelheid zaken die geregeld moet worden. Dit zorgt ervoor dat het sporten en bewegen afneemt of stopt.

Doelgroepen

De einddoelgroep van Beweegcoach zijn personen:

  • van jong tot oud (vanaf 5 jaar);
  • met een lichamelijke-, verstandelijke-, of zintuigelijke beperking, psychische aandoening, chronische ziekte of autisme (verder genoemd ‘beperking’);
  • en die te weinig of helemaal niet (meer) sporten/bewegen.

Intermediaire doelgroep

  • De Beweegcoaches (uitvoerend, één op één begeleiding aan de doelgroep)
  • CJG, GGD, fysiotherapeuten, huisartsen en MEE (signaleringsfunctie)
  • Docent lichamelijke opvoeding, Buurtsportcoach en Combinatiefunctionaris (signaleringsfunctie)
  • De sport- en beweegaanbieders (faciliterend en uitvoerend)
  • De beweegbegeleiders en trainers van sport- en beweegaanbieders (mede-uitvoerend, doorstroom)
  • Ouders en verzorgers (motivatie- en signaleringsfunctie)

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Inactieve mensen vanaf 5 jaar met een beperking (zoals beschreven onder doelgroep) sporten/bewegen meer en hebben dit uiteindelijk structureel ingebed in hun leven.

Structureel betekent voor de één misschien wel een lidmaatschap van een voetbalclub, waarbij wekelijks wordt getraind. Voor de ander betekent dit meerdere keren per maand naar een zwembad gaan om te bewegen onder begeleiding. Dit is afhankelijk van de sport-/beweegmogelijkheden die de beperking toelaat.

Subdoel

  • De doelgroep participeert in de maatschappij, door het structureel sporten en bewegen.
  • De doelgroep voelt zich fitter en de zorgvraag neem niet toe, door het structureel sporten en bewegen.
  • De doelgroep is actief in een groter sociaal netwerk en komt uit een isolement door deelname aan het structureel sport- en beweegaanbod.
  • De doelgroep wordt gemotiveerd naar een aangepast/passend sport- en beweegaanbod door een nauwe samenwerking tussen CJG, GGD, fysiotherapeuten, huisartsen, MEE, scholen en schoolsportverenigingen, Beweegcoaches, beweegbegeleiders en trainers van verenigingen.
  • Beweegbegeleiders en trainers van verenigingen en sportaanbieders hebben meer kennis over mogelijkheden tot sporten/bewegen voor mensen met een beperking. 
  • Ouders en verzorgers van de doelgroep hebben kennis over de mogelijkheid van een Beweegcoach, zodat drempels om naar sportactiviteiten te komen verlaagd worden. Zij zijn meer gemotiveerd om hun naasten met een beperking structureel te laten sporten en bewegen.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

De stappen die in deze aanpak staan beschreven zijn op basis van gemiddelde ervaringen van een beweegcoach. Gezien het maatwerk dat de Beweegcoach levert is het niet mogelijk om duur van deze stappen volledig te standaardiseren.

Stap 0 (0-3 maanden voorbereiding, netwerken en uitvoering)

Stap 0

  • Werving van de doelgroep
    – Centrale aftrap bij de intermediaire doelgroepen, georganiseerd door de Beweegcoach.
    – Via een database van mogelijke deelnemers bij intermediaire doelgroepen.

Stap 1-5 (per deelnemer ongeveer 1 maand aan voorbereiding, uitvoering en vervolgtaken)

Stap 1

  • Intake door Beweegcoach
    – Behoefte en plaatsbepaling, met andere woorden wat wil de deelnemer en op welke locatie kan dit het beste worden georganiseerd.
    – Sportvraag verhelderen; wensen en knelpunten bespreken..

Stap 2

  • Veldwerkonderzoek door Beweegcoach
    – Bekeken wordt op basis van de intake welke sport-/beweegaanbieder zou passen bij de wensen van de deelnemer/
    – Voor de knelpunten worden stuk voor stuk oplossingen gezocht door de Beweegcoach en zijn/haar netwerk.

Stap 3

  • Thuissituatie onderzoeken door Beweegcoach
    De Beweegcoach bekijkt per deelnemer
    – Of er iemand in de directe omgeving van de deelnemers is die hulp aan de deelnemer kan bieden?
    – Waar de deelnemer woont en welke mogelijke sport-/beweegaanbieders er in de buurt zijn?
    – Of er mogelijkheden en beperkingen zijn vervoer wat betreft vervoer?

Stap 4

  • Zoeken naar gepaste sport-/beweegaanbieder door Beweegcoach
    – Mogelijkheden en beperkingen locatie.
    – Voorkennis sportaanbieder.
  • Kennismaking sport-/beweegaanbieder en deelnemer onder begeleiding Beweegcoach

Stap 5

  • Beweegactiviteit
    – De Beweegcoach gaat mee naar de sport-/beweeg en biedt ondersteuning aan de deelnemer.
    – De Beweegcoach voert samen met de beweegaanbieder de lessen uit.
    – De deelnemer kan proeflessen volgen bij de sport-/beweegaanbieder.
    – De deelnemer kan lid worden van de sport-/beweegaanbieder.
    – De Beweegcoach draagt de begeleiding over aan de sport-/beweegaanbieder.

Stap 6-8 (per deelnemer ongeveer twee weken aan voorbereiding, uitvoering en vervolgtaken)

Stap 6

  • Extra advies en begeleiding
    Nogmaals een gesprek met de deelnemer indien langere of blijvende ondersteuning van de deelnemer nodig is.

Stap 7

  • Evaluatieformulier na 1 en 4 maanden van actief sporten/bewegen door de deelnemer.
    – Voor kwaliteitsdoeleinden, maar ook om het functioneren van de Beweegcoach te kunnen beoordelen.

Stap 8

  • Evaluatieformulier één jaar na start van het traject.
    – Voor kwaliteitsdoeleinden, maar ook om het functioneren van de Beweegcoach te kunnen beoordelen.

Locaties en Uitvoering

De interventie kan worden uitgevoerd door vele verschillende organisaties (zoals welzijnswerk en maatschappelijke dienstverlening) mits zij:

  • Iemand in dienst hebben (of kunnen inhuren) die voldoet aan de competenties van een Beweegcoach;
  • Een groot netwerk hebben binnen de zorg- en welzijnsinstellingen;
  • Goede contacten hebben met sportaanbieders in de nabije omgeving;
  • Ervaring en affiniteit hebben met de doelgroep.

Ondersteuning

Op basis van het handboek hebben uitvoerders een goede leidraad in handen om de interventie binnen de eigen gemeente zelfstandig uit te kunnen voeren.

Zodra in het land meerdere Beweegcoaches actief zijn is het mogelijk om voor hen intervisiebijeenkomsten te organiseren, waar kennis en ervaringen met elkaar kunnen worden gedeeld.

De interventie-eigenaar organiseert voor de organisaties die de interventie toegewezen hebben gekregen een train de trainer basistraining waarin de methodiek wordt uitgelegd. Ook is het mogelijk om periodiek contact te blijven houden met de interventie-eigenaar (advies/coaching) om ervaringen uit te wisselen. Dit kan telefonisch of door middel van een persoonlijke afspraak.

Ten slotte is het voor de Beweegcoach verplicht om bij MEE de trainingen Autisme en Licht Verstandelijke Beperking te volgen.

Materialen

  • Handboek Beweegcoach;
  • Evaluatieformulieren;
  • Wervingsmaterialen o.a. folder, poster.

Organisatie

Organisatie: Sportief Advies
Telefoon nummer organisatie: 015 241 11 51

Contactpersoon

Naam: Erik Duin
Email: e.duin@sportiefadvies.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.