Sluiten

Afname beweeggedrag: hoe zit het in Nederland en de landen om ons heen?

Artikel

Publicatiedatum 28 mei 2020

Sinds het advies om zoveel mogelijk thuis te blijven en te werken vanwege corona, worden we dagelijks overspoeld met initiatieven en mogelijkheden om in en om huis te bewegen. Maar doen mensen dat ook? Lukt het om te (blijven) bewegen of zitten we juist meer? Recent is een aantal onderzoeken gepubliceerd over het sport- en beweeggedrag in Nederland, België en Ierland. In dit artikel lees je de belangrijkste uitkomsten. Het artikel wordt regelmatig geupdate met nieuwe inzichten.

In 2019 voldeed 49% van de mensen van 4 jaar en ouder in Nederland aan de beweegrichtlijnen. Dat is een lichte stijging ten opzichte van het jaar ervoor. Het aantal Nederlanders dat wekelijks sport, stijgt al een aantal jaar. Zo deden in maart 2019 wekelijks 10,4 miljoen Nederlanders aan sport. Het aantal kinderen (6 – 12 jaar) dat in diezelfde periode wekelijks aan sport deed, bedroeg ruim 1,3 miljoen.

Afname sporten en bewegen

corona sport hardlopen parkRecent onderzoek ‘Zo sport Nederland’ uitgevoerd door Ipsos in opdracht van NOC*NSF laat nu echter zien dat wekelijks 1,7 miljoen Nederlanders minder zijn gaan sporten. Het aantal is in maart 2020 gedaald tot 8,7 miljoen. Dat is het laagste aantal in maart in de afgelopen zes jaar. Ook onderzoekers van het RIVM rapporteren een flinke afname bij sporten en bewegen: 50% van de 90.000 respondenten (16 jaar en ouder) geeft aan (veel) minder te bewegen. 15% geeft aan meer in beweging te zijn gekomen. De sluiting van sportaccommodaties en fitnesscentra en het meer thuiswerken kunnen hierbij een rol spelen, net zoals het advies om drukte te vermijden.

In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft het Mulier Instituut 1.000 volwassenen een online vragenlijst gestuurd. Ook uit dit onderzoek blijkt dat volwassenen minder zijn gaan sporten en bewegen. In een ‘normale’ lente sport 13% helemaal niet. Na het instellen van de maatregelen is dat 18%. Per saldo is de helft van de respondenten evenveel uren blijven sporten/bewegen (49%), 38% minder en 13% meer.

Teruggang per type sport

De teruggang is vooral zichtbaar voor wandelen en fietsen naar het werk en sporten bij een sportclub. Fitness, hardlopen en wielrennen worden minder beoefend. Individuele fitness staat slechts in beperkte mate onder druk. Fitness werd namelijk deels al thuis beoefend en door de coronamaatregelen zijn nog meer mensen dat gaan doen. De sportdeelname via sportclubs is verminderd. Twee vijfde koos voor een andere sport en/of beweegactiviteiten (39%). Deelname aan recreatief wandelen en fietsen is vergelijkbaar met een ‘normale’ lente.

Het Radboudumc onderzoekt al jarenlang de beweegpatronen van 22.000 deelnemers aan de Nijmeegse Vierdaagse en de Zevenheuvelenloop. Uit de antwoorden van de eerste 4.000 respondenten op een vragenlijst die zij tijdens de coronaperiode hebben ingevuld, blijkt ook bij hen een afname in beweeggedrag. Vooral de groep die sinds de crisis thuiswerkt laat een grote daling zien: 20%. Belangrijkste oorzaak is dat veel mensen die normaal gesproken naar hun werk fietsen of lopen deze beweging niet compenseren.

Grootste daling wekelijks sporten bij kinderen

Het onderzoek ‘Zo sport Nederland’ laat zien dat het aantal kinderen tussen de zes en twaalf jaar dat wekelijks sport in maart 2020 van ruim 1,3 miljoen (maart 2019) is teruggegaan naar 800.000. Een daling van 35%. Ook de jeugd van dertien tot en met achttien jaar heeft de afgelopen maand beduidend minder vaak gesport in vergelijking tot volwassenen en ouderen. Bij deze doelgroep daalde het percentage met 13%. De groep jongvolwassenen (negentien tot en met dertig jaar) zijn het meest stabiel gebleven. De wekelijkse sportdeelname daalde bij deze doelgroep met 3%.

Dat kinderen steeds minder bewegen en steeds minder vaardig in bewegen worden is een trend die al langer gaande is. De enorme daling die nu te zien is door de coronamaatregelen is daarom extra zorgelijk. Gelukkig kunnen kinderen en jongeren geleidelijk aan hun sportactiviteiten opstarten. De vraag blijft of de daling snel omgebogen kan worden. Het vraagt veel van trainers en andere sportbegeleiders en voorlopig zijn competities en wedstrijden nog niet mogelijk. Binnen de huidige maatregelen is het belangrijk extra aandacht te hebben voor kinderen en jongeren met een beperking, kinderen uit armoede situaties en kinderen die geen lid zijn van een sportvereniging. Zodat ook zij mee kunnen doen.

Meer kinderen spelen buiten

Uit onderzoek van Mulier Instituut naar buitenspelen in tijden van corona blijkt wel een positieve trend: 42% van de kinderen speelt meer buiten dan in de periode voorafgaand aan de coronamaatregelen. Wat niet in het onderzoek is meegenomen maar mogelijk wel van invloed is, is het overwegend mooie weer tijdens de periode van onderzoek.

Hoe is de situatie in landen om ons heen? Is daar ook een daling te zien in het aantal mensen dat wekelijks sport? Of zien we juist een toename in bewegen? Hieronder schetsen we kort de situatie in een aantal landen.

Sport- en beweeggedrag in België

Onderzoek laat een aantal mooie ontwikkelingen zien: 58% van de mensen die niet-sportief actief waren voor corona, geven aan nu meer te sporten. Van de mensen die al sportief waren voor de corona-maatregelen geeft 36% aan meer te sporten. 66% van de laagopgeleiden die voor de lockdown niet sportten, bewegen nu ook meer.

Toch zijn de resultaten niet overwegend positief. Het merendeel van de respondenten geeft aan meer te zitten dan voorafgaand aan de corona- maatregelen. En ook in België zien we een flinke daling bij de jeugd: 55% van de kinderen sport of beweegt minder sinds de lockdown. 75% van de sporters mist zijn of haar oorspronkelijk sportgedrag, met als voornaamste redenen het sociaal contact, de manier waarop er gesport kan worden, en de gezelligheid. De helft van de ‘sportactieven’ voelt zich ook verhinderd om te sporten omdat de sportinfrastructuur gesloten is.

Sport- en beweeggedrag in Ierland

Onderzoek toont aan dat volwassenen in Ierland meer bewegen dan voor de coronamaatregelen. Dat is voornamelijk te zien is in een substantiële stijging in wandelen. Wandelen gebeurt meer door zowel mannen als vrouwen, in alle leeftijdscategorieen (15+) en voornamelijk onder de 45 jaar. Hardlopen en fietsen is ook sterk toegenomen. Het aantal actieve mensen is met 5% afgenomen afgelopen periode, en 8% vergeleken met hetzelfde moment een jaar eerder. Teamactiviteiten, of activiteiten waar faciliteiten nodig zijn, zijn logischerwijs afgenomen.

Conclusie

Bovenstaande onderzoeken laten zien dat in alle landen bewegen tijdens de coronamaatregelen is afgenomen. Per leeftijdsgroep en per land zijn er wel enkele verschillen zichtbaar. Wat opvalt is dat in België en Ierland veel inactieven zijn gaan bewegen. In Nederland komt dat minder sterk naar voren. Nederland kent een sterke verenigingscultuur. Mogelijk dat het niet kunnen sporten in clubverband daar impact op heeft gehad.

Nu de maatregelen steeds verder versoepelen is het belangrijk om sport en bewegen op een goede en veilige manier op te bouwen. Met aandacht voor de juiste belastbaarheid. Velen moeten weer op zoek naar een nieuw ritme. Het helpt bij het stimuleren van sport- en beweeggedrag de fasen van gedragsverandering aan te houden.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.