Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Tien tips naar gezonde gedragsverandering op het werk

Artikel

Vaak beginnen bedrijven vol energie en enthousiasme met het uitvoeren van hun (goede) voornemens om werknemers te ondersteunen bij hun duurzame inzetbaarheid. Maar wat is er nu nodig om dit succesvol te laten zijn? Wat kun je doen en wat kun je beter laten? Kenniscentrum Sport heeft tien tips opgesteld voor een succesvolle implementatie van aanpakken gericht op het stimuleren van een gezonde leefstijl door o.a. bewegen.

1. Voldoende steun en tijd vanuit de organisatie

Een enthousiaste en gecommitteerde directie, leidinggevende en projectmanager is een startpunt voor een succesvol implementatietraject. In MKB-bedrijven is het over het algemeen de directeur die de beslissing neemt om te starten met gezondheidsbevordering. Deze zorgt voor draagvlak en kan benodigde (financiële) middelen beschikbaar stellen. En de directeur is bij uitstek de persoon die het goede voorbeeld geeft!  

Daarnaast heeft elk implementatietraject een projectleider nodig die er voldoende tijd aan kan besteden. Tijd is een noodzakelijke voorwaarde, niet alleen voor de organisatie en het schrijven van plannen, maar ook om mensen te enthousiasmeren, vraagbaak te zijn voor werknemers en vragen op te halen uit de organisatie.

Een externe partij die de implementatie begeleidt, kan waardevol zijn. Deze adviseur biedt inhoudelijke deskundigheid en fungeert als ‘stok achter de deur’. Denk ook aan het inzetten van stagiaires die kunnen ondersteunen.

2. Zichtbare en betrokken ambassadeur(s)

Een aantal enthousiaste mensen (eventueel projectgroep) is essentieel voor het implementeren van een goede interventie. Aandacht voor de interventie verspreidt zich idealiter als een olievlek over het bedrijf. Het enthousiasme blijft dan niet bij de ambassadeurs hangen, maar werkt aanstekelijk voor de rest van de medewerkers.

Persoonlijk contact van degene die de interventie uitvoert met medewerkers, stimuleert om het nieuwe gedrag uit te voeren. Laat jezelf zien en vraag waar mensen mee zitten. Bied daarbij informatie gericht op de vraag van de werknemer, reageren in plaats van zenden.

Een hele enthousiaste ambassadeur, bijvoorbeeld op het gebied van bewegen op het werk, kan wel eens te ver vooruit lopen op de rest van de werknemers. Als een medewerker zelf geen ‘probleem’ ervaart (bijvoorbeeld te weinig beweging op het werk), zal de interventie niet aanslaan. De bevlogen trekkers moeten zichzelf afremmen en zorgen dat ze anderen daadwerkelijk meekrijgen.

3. Aansluiting bij de doelgroep

Zorg dat je mensen begrijpt en sluit aan bij hun belevingswereld. Werken op een kantoor is heel anders dan werken in de productie. Een implementatieproject voor productiemedewerkers in ploegendienst zal er dan ook anders uitzien dan een project voor bankemployees. Net zoals de interventie zal ook de manier van aanspreken en motiveren anders zijn. Maak in ieder geval duidelijk wat de noodzaak is om te veranderen en welke voordelen het nieuwe gezonde(re) gedrag oplevert. Benoem hierbij ook vooral korte-termijn voordelen, aangezien mensen daar gevoeliger voor zijn dan voor lange-termijn voordelen.

Houd zoveel mogelijk rekening met de wensen van de werknemers. Vraag wat ze willen met betrekking tot meer bewegen, gezonder eten, stoppen met roken e.d. Probeer activiteiten te bieden die passen bij de verschillende interesses onder de werknemers, bijvoorbeeld van wandelclub tot marathon-team en van stoelmassage tot timemanagement cursus.

4. Een passende aanpak of interventie

Een van de succesfactoren voor implementatie is een passende, effectieve aanpak of interventie. Natuurlijk is het mogelijk om zelf een goede interventie op te starten, helemaal op maat voor het bedrijf. Het is ook mogelijk om je te laten inspireren door bestaande, erkende beweegactiviteiten.

Op www.effectiefactief.nl is een overzicht te vinden met erkende en goed beschreven beweeginterventies. Hier is te zien wat de interventie inhoudt, hoe het invoeren van de interventie eruit ziet en welke ervaringen ermee zijn opgedaan. Bij deze getoetste interventies is duidelijk welke effecten je kunt verwachten en welke inspanningen geleverd moeten worden.

5. Een goed project- dan wel stappenplan

Het hanteren van een helder project- of stappenplan zorgt ervoor dat vooraf duidelijk is wat de doelen zijn, wanneer welke activiteiten op de agenda staan, wie daarbij de initiatieven neemt, wat het op moet/mag leveren en hoe de resultaten duurzaam blijven in de organisatie. Een goed projectplan houdt je op koers.

6. Een breder kader

Sluit met de interventie aan bij de thema’s die van belang zijn voor het bedrijf. Onderwerpen als duurzame inzetbaarheid, vitaliteitsmanagement, gezondheid, productiviteit en verlagen van het ziekteverzuim kunnen de kapstok zijn om aandacht te besteden aan de gezondheid van werknemers. Neem daarbij de ervaringen uit het verleden mee om een passend nieuw aanbod te maken.

Er kan een duidelijke reden zijn om te starten met een leefstijlinterventie. Bijvoorbeeld een ‘slechte’ uitkomst van een Periodiek Arbeidsgeneeskundig Onderzoek (PAGO) of Preventief Medisch Onderzoek (PMO), een imago-probleem, oplopende verzuimcijfers of een grotere focus op veiligheid/ verminderen van bedrijfsongevallen. Verbeteren van de gezondheid of leefstijl van medewerkers staat in deze gevallen in het teken van beter functioneren op het werk. Een directe link naar bedrijfsprocessen maakt de kans groter dat je gezondheid ‘het bedrijf in mag halen’. Maak duidelijk hoe de gezondheid van werknemers bij kan dragen aan het behalen van de bedrijfsdoelen.

7. Voldoende middelen op de juiste manier inzetten

Om in het bedrijf genoeg aandacht te vragen voor de implementatie zijn verschillende middelen nodig. Beperk (indien mogelijk) de financiële investering die nodig is om de interventie op te starten. Probeer geld geen noodzakelijke voorwaarde te laten zijn. Dit houdt de drempel om te starten laag. Lunchwandelen is bijvoorbeeld zo’n ‘gratis’ activiteit, net als het stimuleren van minder zitten tijdens het werk door printers en prullenbakken op centrale locaties.

Bij het stimuleren van meer bewegen is het belangrijk te zorgen voor voldoende en afwisselende activiteiten op verschillende momenten (voor ieders interesse en/of fitheidsniveau een passende activiteit). Bij een project om langdurig zitten te doorbreken, is het plaatsen van voldoende dynamisch meubilair zoals een zit-statafel en/of een deskbike belangrijk gebleken. Als werknemers niet blootgesteld worden aan het nieuwe meubilair, kunnen ze de voordelen ook niet ervaren. De nieuwe, dynamische werkopstelling prominent in beeld in het bedrijf levert gelijk gespreksstof op. Een enkele staande vergadertafel weggemoffeld in een stil hoekje van het kantoor zal niet het gewenste effect hebben.

Mocht je iets meer middelen hebben, dan kan een spetterende kick-off en/of een beweegweek het voor iedereen duidelijk maken dat de implementatie gestart is.

8. Communicatie slim inzetten

Ontwikkel een herkenbaar beeldmerk/logo en laat dit terugkomen in alle communicatieve uitingen. Dat verhoogt de associatie die de doelgroep met de leefstijlaanpak heeft. Gebruik voldoende en verschillend communicatiemateriaal en -media, zoals posters, flyers en aandacht via intranet bij het implementeren van de interventie. Tegelijkertijd: maak de communicatie zoveel mogelijk gepersonaliseerd en specifiek (gericht op een duidelijk ‘probleem’ en een duidelijke ‘oplossing’) in plaats van algemeen en gericht op een grote groep.

Landelijke (gezondheids)campagnes zoals de Nationale Traploopweek of Rij 2 op 5 (stimulering van fietsen naar het werk) kunnen eventueel helpen. Deze landelijke campagnes stellen vaak mooie communicatiemiddelen gratis ter beschikking.

Laat medewerkers duidelijk weten wat ze kunnen verwachten, wat je wanneer organiseert en met welk doel. Essentieel hierbij is een balans te vinden tussen voldoende informatie over activiteiten om het animo hoog te houden en een overdaad aan berichtgeving waar mensen eerder een beetje moe van worden.

9. Tijd en aandacht: verandering kost tijd  

Neem voldoende tijd om de verandering te laten slagen. Een lange adem is nodig voor een blijvend succesvolle implementatie. Realiseer je dat de opbrengsten in eerste instantie vaak kwalitatief van aard zijn. Voor kwantitatieve (financiële) opbrengsten is tijd nodig.

Na een flitsende start met veel aandacht voor het onderwerp is het van belang om de aandacht vast te houden en periodiek opnieuw aandacht te vragen. Het ultieme doel is om het nieuwe ‘gedrag’ als de nieuwe standaard neer te zetten.

10. Maak het gezonde gedrag gemakkelijk!

Het is gemakkelijker gezond te eten als een mooi saladebuffet je bij het binnenlopen van het bedrijfsrestaurant verleidt in plaats van kroketten. Het is makkelijker om op de fiets naar het werk te komen als er een fietsenstalling is en als je kunt douchen na een lange rit. Bied activiteiten aan aansluitend aan het werk of op het werk, zodat het zo min mogelijk moeite kost om mee te doen. Gedragsverandering is geen sinecure.

Specifiek voor het implementeren van dynamisch werken heeft Kenniscentrum Sport een factsheet opgesteld en een artikel geschreven met gedragstips.

Voor praktijkvoorbeelden over implementatietrajecten is hier informatie en inspiratie te vinden.

Deze tips voor succesvolle implementatie geven de eerste aanzet voor een gezonde gedragsverandering op het werk.

Samenvattend:

Doe dit wel:

  • Luisteren naar de behoeften van werknemers in het bedrijf;
  • Aansluiten bij een ervaren probleem van de werknemers. Maak duidelijk dat de ingezette verandering een verbetering gaat opleveren omdat het een oplossing is voor een dit ervaren probleem;
  • Zorg voor ondersteuning en begeleiding bij dit traject door een leidinggevende en ambassadeurs die hun enthousiasme over kunnen dragen aan de rest van de medewerkers;
  • Neem voldoende tijd om plannen te maken, activiteiten uit te voeren en mensen in het bedrijf mee te krijgen in de verandering. Zorg voor blijvende periodieke aandacht;
  • Creëer voldoende breed aanbod om gezond gedrag te stimuleren (bijvoorbeeld bewegen voor alle ‘interesses’, dynamisch meubilair, gezonde voeding in de kantine);
  • Ondersteun vanuit het bedrijf de gewenste gedragsverandering door het nieuwe, gezonde gedrag makkelijk te maken. Duurzaam gedrag veranderen vergt tijd en herhaling. Het nieuwe gedrag moet inslijten en een nieuwe gewoonte worden.

En doe dit liever niet:

  • Een eenzame projectleider ‘de kar laten trekken’ zonder back-up van projectgroep of manager;
  • Er een losstaand project van maken dat binnen te korte tijd te veel resultaten moet behalen en niet verbonden is met de bredere doelen van de organisatie;
  • Nieuw (dynamisch) meubilair in een rustig hoekje zetten zonder verdere uitleg en aandacht;
  • Mensen overvoeren met activiteiten die ze toch niet allemaal kunnen doen;
  • Mensen als eenheidsworst benaderen. Wat voor de één een motivatie betekent, hoeft voor een ander helemaal niet de motivatie te zijn (om iets in de leefstijl aan te passen).

Meer informatie over dit artikel en de rol van Kenniscentrum Sport: peter-jan.mol@kcsport.nl.

Bovenstaande tips zijn gebaseerd op begeleidingstrajecten van Kenniscentrum Sport bij branche-organisaties om de BRAVO-aanpak te implementeren (Sociaal Fonds Taxi, Koninklijke VNP, Gezond Transport, KVGO, FNLI, 2008-2011) en bedrijven (SCA/ Georgia Pacific, 2009/2010) en op pilots gericht op de implementatie van dynamisch werken (Waterschap Reest & Wieden en ROC A12, 2014).

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.