Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

65-plussers: maatschappelijke trends en de kansen van bewegen

Artikel

Nederland vergrijst. Dat brengt zowel kansen als problemen met zich mee. Bewegen kan hierbij een positieve rol spelen. Wat zijn de huidige trends? En hoe kunnen gemeenten bewegen inzetten om met deze ontwikkelingen om te gaan? Je leest het hier.

Bekijk ook de Factsheet 65-plussers

  • Wonen: 65-plussers wonen langer thuis, het aantal gebruikers van wijkverpleging neemt toe en verzorgingshuizen maken plaats voor verpleeghuizen. Door te bewegen kunnen senioren langer thuis blijven wonen en behoeven ze minder zorg. Dit verhoogt de kwaliteit van leven en verlaagt de zorgzwaarte.
  • Lichamelijke beperkingen: de vergrijzing betekent een toename in het aantal senioren. Hoe ouder mensen zijn, hoe vaker ze lichamelijke beperkingen ervaren. Bewegen vertraagt de ontwikkeling van deze beperkingen. Dit verlaagt onder meer de zorgkosten.
  • Eenzaamheid: met leeftijd neemt ook het gevoel van eenzaamheid toe. Aangezien er steeds meer senioren zijn, neemt het aantal mensen met eenzame gevoelens dus ook toe. Participatie aan beweegaanbod kan eenzaamheid tegengaan.
  • Dementie: het aantal mensen met dementie stijgt vanwege de vergrijzing. Bewegen kan helpen (symptomen van) dementie uit te stellen. Dit bespaart individueel leed, maar beperkt ook bijvoorbeeld de emotionele en financiële belasting van de sociale omgeving.

Hier lees je hoeveel 65-plussers sporten.

Woonsituatie

De grootste groep 65-plussers woont thuis en is vitaal, gevolgd door de groep thuiswonenden met een of meer langdurige aandoeningen en de groep verpleeghuisbewoners (Figuur 1). Deze verhoudingen veranderen. Het aantal cliënten in de wijkverpleging stijgt van 270.000 in 2016 tot 350.000 in 2025. Ook het aantal ouderen in de verpleeghuiszorg stijgt van 110.000 tot 141.000 (Actiz, 2016). De verwachting is dat op den duur vooral verpleeghuizen overblijven voor mensen met een zware zorgindicatie, en dat de verzorgingshuizen zonder verpleging verdwijnen. Mensen blijven dus langer thuis wonen én worden ouder. Het aantal thuiswonende senioren met een zorgindicatie stijgt daarmee.

ouderenzorg

Figuur 1: Ouderen en verpleging. Bron: infographic ‘Ouderen nu en in de toekomst’ (Actiz, 2016)

Hoe kan bewegen een positieve rol spelen bij deze woontrends? Onderzoek wijst uit dat bewegen leidt tot een toename in de zelfredzaamheid van ouderen. Het gevolg hiervan is dat deze groep langer thuis kan blijven wonen. Voor een gemeente betekent dit dat de verpleeghuizen minder zwaar belast worden. Bovendien remt bewegen de fysieke achteruitgang van ouderen, wat de groeiende vraag naar wijkverpleging doet afnemen. Dit voorkomt tekorten aan en overbelasting van zorgprofessionals.

Ouderenadviseurs

Meer senioren die zelfstandig wonen: dat betekent dat de vraag naar verzorging en ondersteuning verandert. Hoe kun je hier als gemeente goed mee omgaan? Dat kan bijvoorbeeld door de inzet van ouderenadviseurs of WMO consulenten. Sommige gemeenten maken gebruik van vrijwillige ouderenadviseurs, die senioren helpen met vragen over zorg, welzijn en wonen. Zij kunnen bovendien tegelijkertijd een waardevolle schakel zijn bij beweegstimulering van deze mensen, bijvoorbeeld door hen te informeren over het beweegaanbod. Gemeenten zetten WMO consulenten in om mensen te adviseren en te indiceren ten behoeve van aanvragen in de WMO. Zij werken vanuit de ondersteuningsvraag van de burger, zetten in op versterking van eigen kracht

Technologische ontwikkelingen

Technologische toepassingen worden steeds breder beschikbaar voor doelen op het gebied van wooncomfort en duurzaamheid. Denk aan ontwikkelingen omtrent smarthomes, met bijvoorbeeld slimme apparatuur. Ook in het kader van zo lang mogelijk thuis blijven wonen gaan deze trends snel. Het gebruik van zorgdomotica neemt toe. Dit soort toepassingen zijn bedoeld als een omgeving die ‘meedenkt’.

Het licht of de verwarming kunnen bijvoorbeeld automatisch aangaan wanneer iemand een ruimte binnentreedt, maar ook zijn er zorgrobots die mensen helpen herinneren aan medicijninname. Ook stijgt het gebruik van toepassingen die dienen ter bewaking, bijvoorbeeld mobiele bewegingsmelders, polszenders en alarmeringssystemen voor verzorgers. Ook zijn er technologische toepassingen die dagelijkse beweging stimuleren: activeringsrobots zoals Zora, speciale beweeg- en activeringsapps en activiteitstrackers.

Lichamelijke beperkingen

Hoe ouder mensen worden, hoe vaker ze lichamelijke beperkingen hebben. Zo was in 2016 het percentage mensen met een of meer langdurige aandoeningen 39,4% in de groep 50-55 jaar, terwijl dit 51,7% bij 75-plus was, zo blijkt uit cijfers van CBS. Deze fysieke beperkingen beïnvloeden het gemak van dagelijkse handelingen, traplopen en taken zoals zwaar huishoudelijk werk, of maken deze activiteiten zelfs onmogelijk. Het gevolg hiervan is een indamming van zelfstandigheid en een toename in hulpbehoefte. Bovendien vergroot de stijging van het aantal mensen met lichamelijke beperkingen de zorglast.

Met de vergrijzing neemt ook het aantal mensen met lichamelijke beperkingen toe. Bewegen kan helpen deze beperkingen voorkomen, uitstellen en verminderen. Onderzoek wijst namelijk uit dat bewegen veel gezondheidsvoordelen oplevert bij senioren. Zo bevordert het de lichaamscoördinatie en vertraagt het botontkalking. De voordelen van beweging hebben een gunstige uitwerking op de fysieke mogelijkheden. Daardoor bevordert bewegen zelfstandigheid. Ook vermindert het de kans op negatieve incidenten, zoals vallen. Lees hier meer over de gezondheidseffecten van bewegen voor senioren, ondersteund met wetenschappelijke bronnen.

Dementie

In Nederland hebben ruim 270.000 mensen dementie. Dit aantal stijgt naar ruim 500.000 in 2040 en ruim 690.000 in 2055. Dementie is de volksziekte met de hoogste ziektelast en de hoogste zorgkosten in Nederland. Tegenover de sterke toename van mensen met dementie staat bovendien de afname van de beroepsbevolking. In 2010 waren er nog 37 potentieel werkenden op iedere dementiepatiënt, maar in 2050 zijn dat er naar verwachting slechts 16Lees hier meer over lokaal beleid gericht op de ziekte.

Dementie veroorzaakt niet alleen veel leed voor de patiënt zelf. Ook vrienden en familieleden kunnen veel emotionele en financiële lasten ervaren. Dit kan weer leiden tot meer langdurig ziekteverzuim. Bovendien verhoogt de ziekte de zorgkosten en verzwaart het de zorgdruk. Voor gemeenten zijn vitale inwoners en een leefbare omgeving dus niet de enige reden om dementie te bestrijden.
Steeds meer onderzoek levert aanwijzingen op dat bewegen kan helpen om (symptomen van) dementie uit te stellenDit artikel gaat in op deze positieve invloed. En wil je meer weten over manieren om als gemeente effectief om te gaan met de toename in dementiegevallen? Lees ook over de uitdagingen voor lokaal beleid om (potentieel) kwetsbare ouderen aan het bewegen te krijgen. Of lees hier over hoe binnen Dementalent wordt geprobeerd om mensen mensen met dementie hun resterende talenten te laten benutten.

Eenzaamheid

Eenzaamheid neemt toe met de leeftijd. Van de 65- tot 74-jarigen is 63% enigszins en 5% sterk eenzaam. Deze cijfers stijgen bij 75-plussers naar respectievelijk 66% en 7%. Het eenzaamst zijn de alleenwonende ouderen die gescheiden zijn en weinig sociale relaties hebben. Met de vergrijzing zal ook het aantal eenzame mensen stijgen. Eenzaamheid verlaagt niet alleen de kwaliteit van leven, maar leidt ook tot een verhoogd risico op gezondheidsproblemen en tehuisopname. Dit betekent een toename in zorgvraag en dus kosten.

Bewegen biedt veel kansen om eenzaamheid tegen te gaan. Beweegactiviteiten zijn een goede gelegenheid om contactmomenten te creëren met leeftijdsgenoten en begeleiders. Deelnemers aan dergelijk aanbod komen het huis uit, ontmoeten anderen en krijgen zo meer het gevoel te participeren in de maatschappij. Lees meer over de inzet van bewegen tegen eenzaamheid.

Valongelukken

Vallen is bij ouderen de meestvoorkomende oorzaak van letsel door een ongeval. In 2016 werden in Nederland 96.200 65-plussers na een val behandeld op een ziekenhuisafdeling voor Spoedeisende Hulp. Dit betekent dat er elke 5 minuten één 65-plusser valt voor wie behandeling noodzakelijk is. Op 80-jarige leeftijd is bij veel mensen het spiervermogen gehalveerd. Daarnaast is beweegarmoede oorzaak bij 40% van de valongelukken bij ouderen. Gerichte interventies kunnen het valrisico verlagen. Klik hier voor een overzicht van interventies gericht op valpreventie.

En nu in jouw gemeente...

Hoe gaat jouw gemeente aan de slag met bewegen als middel om in te haken op maatschappelijke trends? Deel het met ons. Wil je meer weten over de inzet van bewegen in het beleid? Klik dan hier voor meer informatie over ouderenbeleid en beweegstimulering of bekijk hier voorbeelden van beleidsvorming waarbij professionals aan kunnen haken. Je kunt voor advies ook contact opnemen met de auteur van dit artikel.

Gerelateerde artikelen:

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.