5 lessen uit BOR-re-integratie | Alles over sport

5 lessen uit BOR-re-integratie

Artikel

geplaatst op: 22 maart 2016

Kenniscentrum Sport (voorheen NISB) lanceerde het Beleidsondersteunend Rekenmodel Re-integratie (BOR re-integratie) in 2015. Het instrument geeft zicht op de (maatschappelijke) kosten- en baten van de inzet van sport en bewegen in arbeidsre-integratietrajecten. Uit gesprekken met onder andere gemeenten blijkt dat het model voorziet in de behoefte aan een cijfermatige onderbouwing. Maar, alleen cijfers inzichtelijk maken is niet voldoende. De cijfers vragen om interpretatie en om daadwerkelijk toepasbaar te zijn. Hier volgt een overzicht van de belangrijkste lessen uit de gesprekken over BOR re-integratie.

Gemeente investeert, zorgverzekeraar profiteert

handjes met geld

Een deel van de maatschappelijke winst van de inzet van sport en bewegen binnen arbeidsre- integratie ontstaat door vermeden zorgkosten. De winst is vooral van toepassing op de doelgroep met een laag participatieniveau aan het begin van het re-integratietraject. Een deelnemer zegt letterlijk bij de tussentijdse evaluatie: ”Ik ben al drie maanden niet bij de huisarts geweest.” Deze uitspraak illustreert dat mensen met een laag participatie niveau, vaker dan mensen met een hoog participatieniveau, naar de huisarts gaan. Degene die daarvan profiteert, is de zorgverzekeraar terwijl de gemeente de partij is die het traject bekostigd. Met andere woorden: de gemeente investeert maar de zorgverzekeraar profiteert.

Is de les daaruit dat de gemeente niet in deze doelgroep moet investeren? Zeker niet. Het is een argument om te onderzoeken of de aansluiting bij de collectiviteit voor minima die (bijna alle) gemeenten aanbieden, de zogenaamde gemeentepolis, loont. In deze collectiviteit sluit de gemeente een collectieve zorgverzekering af voor de minima in haar gemeente. Deze doelgroep van minima komt sterk overeen met de doelgroep in de WWB (Wet Werk en Bijstand). Met andere woorden, er lijken parallelle belangen te liggen voor de zorgverzekeraar (zorgkosten beheersbaar houden) en de gemeente (burgers laten participeren in de samenleving). BOR re-integratie is bij uitstek het instrument om deze parallel van belangen inzichtelijk en bespreekbaar te maken.

Twee knoppen: minder kosten/ meer effect

figuren in cirkelOm een kosten-effectief alternatief te bieden voor reguliere re-integratietrajecten, is het belangrijk om 1) minder kosten maken of 2) een hoger succespercentage behalen. Het liefst natuurlijk allebei. Om een beeld te geven, gemiddeld kost een re-integratietraject vanuit de WWB 5000 euro (tussen de 3.000 en 7.000 euro (bron: SEO 2013)). Het gaat daarbij om het totaalpakket van ondersteuning aan een persoon. Het euro in cirkelgemiddelde uitvalpercentage van een regulier integratietraject ligt rond de 40%. De sportsector moet soms wennen aan dit soort bedragen en percentages. De doelgroep WWB is immers een complexe groep mensen, waardoor kosten om ze op een goede manier te helpen, kunnen oplopen.

Sport kan het niet alleen, zowel in beleid als in uitvoer

handschuddenDe financiering van arbeidsre-integratietrajecten voorzien van sport en bewegen verschilt. Soms komt de financiering uit het sportbudget van de gemeente, is er sprake van een opstartsubsidie bijvoorbeeld de sportimpuls en soms financiert sociale zaken. Vanuit BOR re-integratie bekeken, bevatten de verschillende financieringsconstructies sterke en zwakke punten.

  • Het bekostigen van re-integratietrajecten vanuit het sportbeleid kan logisch zijn. Zeker als het traject als doel heeft om ook de sport(verenigingen) te versterken. Maar wat als het traject succesvol is, deelnemers inderdaad een baan vinden en er minder uitkeringen zijn? De afdeling sociale zaken profiteert dan financieel. Is het dan niet logisch dat sociale zaken het traject (mede) financiert?
  • Omdat de opzet van een re-integratietraject soms lang duurt kan een opstartsubsidie een goede manier zijn om het traject te financieren. De continuïteit van het traject op de langere termijn is dan wel een risico. Daarom is het belangrijk om ook bij een opstartsubsidie vanaf het begin aandacht te hebben voor financiële borging.

BOR re-integratie kan een vertrekpunt zijn voor een gesprek tussen afdelingen binnen gemeenten over het (gezamenlijk) financieren van dit soort trajecten.

Ook ten aanzien van de uitvoering geldt een gezamenlijke aanpak. Samenwerken met andere partijen in de uitvoer is noodzakelijk om een effectief programma neer te zetten. Lees hierover meer in het artikel Arbeidsparticipatie en sport: verbinden van wetenschap en praktijk.

Begin klein: reality check

vergrotenHoewel BOR re-integratie vanuit kosteneffectiviteit een positief plaatje laat zien, is het aan te bevelen om voor elke lokale situatie een ‘reality check’ te doen. Bijvoorbeeld te starten met een pilot om daarin te toetsen hoe het in de specifieke praktijk werkt. Naast een evaluatie van het proces en de samenwerking is het in elk geval ook belangrijk om bij de monitoring de uitstroom (uitval, werk, school, anders), het participatieniveau bij in- en uitstroom, de kosten (per deelnemer maar ook vaste kosten), het aantal deelnemers en de doorlooptijd te registreren. Door deze gegevens te vergelijken met data in BOR re-integratie kan blijken of het BOR inderdaad een representatief model is voor de lokale situatie.

Geen baan is niet geen succes

ok

Wanneer is een traject gelukt? Als iemand uit een sociaal isolement komt, na afloop van het arbeidsre-integratietraject actief blijft als vrijwilliger en geen baan vindt en dus zijn/ haar uitkering behoudt? Vanuit BOR re-integratie gezien: nee, dit komt door de combinatie van de gemaakte kosten en omdat de baten niet uit te drukken in geld (hoogstens verminderde zorgkosten). Maar, maatschappelijk gezien is het traject succesvol. Hoewel het primaire doel van BOR re-integratie is grip te krijgen op de (maatschappelijke) kosten en baten, is het van belang om bij de interpretatie ervan kritisch na te blijven denken en ook effecten die niet in geld uit te drukken zijn mee te wegen in het oordeel.

Auteurs:

Geeske van Asperen
Kenniscentrum Sport

Bewaren:

Bewaren

Gerelateerde artikelen

Anderen bekeken ook